شاخه ها
افراد آنلاین
7 کاربر آن‌لاين است (1 کاربر در حال مشاهده‌ی سایت مقالات)
ادامه...
مقالات :: فرهنگ و آداب و رسوم محلی تربت جام

گذری بر موسیقی مقامی شرق خراسان

پيمان غمخوار احمدي
موسيقي مقامي (محلي)، بدوي ترين شكل موسيقي است كه از زمانهای دور برای ما به يادگارمانده است. این نوع موسیقی درهركشوری ، متناسب با بوم و محيط جغرافيايي و انساني آن كشوردرهم آميخته و جزئي از فرهنگ آن کشوري محسوب ميشود. به راستی کسی زمان دقیق پیدایش مقام را نمی داند. مقام نمی تواند یک تصنیف یا ترانه باشد. مقام پیشینه ای دارد به وسعت تاریخ وآدمهایش....

بنام تکنواز برتر هستی
بررسی موسیقی محلی هر مکان و فضایی نیاز به مطالعه و تحقیق فراوانی دارد و این مهم از عهده ی کسی برخواهد آمد که علاوه بر اینکه محقق توانایی باید باشد، دستی نیز درموسیقی نواحی داشته باشد. از آنجا که شناخت موسیقی مقامی هرمنطقه یا ناحیه کار سختی است و ما نیز توان شناخت همه ی زوایای آن را نداریم به خلاصه ای از سرآغاز این نوع موسیقی اکتفا نموده و بررسی بیشتر را به محققین دیگر واگذار میکنیم .

بشر تکامل نیافته ی دیروزی برای رسیدن به تکامل امروزی در هر رشته ی هنری و تجربی روند طولانی را طی کرده است . بشرهنر دوست و خلاق و تخیل گرا ازهمان آغاز زیستنش روی کره ی خاکی تفاوت عمده ای با دیگر موجودات اطرافش داشت، که همان ابزارساز بودنش بود که او را از دیگران جدا کرد و مسیر زندگیش را تغییرداد. لنین می گوید: " نیاز، بشر را وادار به هر کاری میکند". نیاز بشر به هنر و زیبا دوستی او را به وادی نقاشی و موسیقی و دیگر هنرها کشاند. آری بشر نیازهای غیرحیوانی نیز داشت تا او را به وادی هنر بکشاند. از همان ابتدا، بشر ریتم را در صداهای طبیعت و حرکات بدن خودش پیدا کرد. نقاشی روی سنگ را درغارها قلم زد و از صدای زه کمانش چنگ را ساخت و کم کم آلات موسیقی با الهام از طبیعت توسط بشر ساخته شدند. انسان که از همان ابتدا روح جمع گرایی و گروهی داشت، به دلیل هماهنگی برای کارهایش وسهولت کار، ازآواها و ایماهایی استفاده کرد که بیشتر رمزی بود و کم کم تبدیل به زبان شد. آواهایی که بیشتر از طبیعت گرفته شده بود. او با ایما و اشاره وحركات بدن، صداهايي را به وجود آورد. كم كم ريتم را تشخیص داد و موسيقي شكل گرفت. او روند تكامل موسیقی را طي كرد و امروزه ما شاهد موسيقی هایی هستيم كه خيلي تخصصي شده اند .

موسيقي مقامي (محلي)، بدوي ترين شكل موسيقي است كه از زمانهای دور برای ما به يادگارمانده است. این نوع موسیقی درهركشوری ، متناسب با بوم و محيط جغرافيايي و انساني آن كشوردرهم آميخته و جزئي از فرهنگ آن کشوري محسوب ميشود. به راستی کسی زمان دقیق پیدایش مقام را نمی داند. مقام نمی تواند یک تصنیف یا ترانه باشد. مقام پیشینه ای دارد به وسعت تاریخ وآدمهایش. مقام برگرفته شده از اقلیم و محیط جغرافیایی هرمنطقه است. تمام زوایای زندگی بشر و چیزهایی که درزندگی روزمره آن تاثیرگذار بوده، درمقام پیداست. به زبانی دیگرموسیقی مقامی گذشتگان و پیشینیان هرسرزمینی را روایت می کند. روح مقام میتواند دغدغه های بشری باشد. بشری با دلواپسی ها، غم ها، شادی ها، هیجانات ودرکل احساساتش. مقامها تداعی کننده ی بشر دیروز هستند. موسیقی امروز شکلی متفاوت یافته، ولی روح هنرهمیشه درتمام دورانها یکی ست. موسیقی امروز پایه واساسش موسیقی دیروز است و زنجیری ست جدا نشدنی، چرا که اگر پایه، که همان موسیقی مقامیست راقطع کنیم، هویت و چیستی آن ازهم میپاشد. بله موسیقی مقامی هرسرزمینی بخشی از هویت آن ملت وسرزمین است و باید حفظ شود. مقامهایی که نوازندگان وآوازخوانان محلی اجرایش میکنند میراثی ست که باید در حفظ آن کوشا بود. تنوع اقلیمی- زبانی که درسرزمینی چون ایران وجود دارد، باعث تنوع در موسیقی محلی آن نیز شده است. به عنوان مثال کمانچه ی لری، نی انبان جنوب، سرنای مازندران و لرستان، سرنای شرق خراسان، قشمه ی شمال خراسان، دوتار ترکمنها، دوتار شمال خراسان و دوتار شرق خراسان. از این پس به شرح مختصری از دوتار شرق خراسان(تربت جام) می پردازیم.

ساز دوتار

خاستگاه دوتار به علت نبود شواهد خیلی روشن نیست. احتمال دارد نیای این ساز بربطی، هم خانواده ی باتادینیت موریتانی یا گمبوی مراکشی یا چنز قلموق باشد که صفحه ی پوستی داشته و در آسیای میانه قبل از اوایل تاریخ مسیح صفحه چوبی آن نیز وجود داشته است که احتمال دارد تنبور، بعد از نوع صفحه چوبی آن متولد شده باشد. در ایران تنبور را در میان سازهای دربار ساسانی و در کنار بربط، نی و چنگ می یابیم. در شاهنامه، رستم واسفندیار به همراهی این ساز سرنوشت خود را شکایت می کنند.

دوتار، سازی است بربط شکل، دسته بلند(لوت)، زهی زخمه ای که بیشتر با پنجه (انگشتهای دست راست) بر روی دو سیم هم زمان نواخته می شود و از خانواده ی تنبور است و دو وتر(سیم) دارد. این ساز از کردستان تا سین کیانگ چین گستره دارد که در مناطق مختلف متناسب با محیط و گویش آن منطقه متفاوت است. اصطلاح دوتار حدود سال یکهزار و پانصد هجری شمسی در یک رساله ی موسیقی در سمرقند ظاهر شد. فارابی دو نوع تنبور دو سیمه را از یکدیگر متمایز می کند، یکی بغدادی و دیگری خراسانی. مولف قابوس نامه از دو رود (نوعی ساز) اسم می برد. دوتار میتواند به معنای وسیع کلمه دریک خانواده بزرگ جای بگیرد و به دو نوع تقسیم شود: خراسانی و آسیای میانه(سارت).

دوتار شرق خراسان

دوتار شرق خراسان بین 100 تا 110 سانتی متر قد دارد و طول سیمهای آن از 90 تا 100 سانتی متراست که جنس وتر(سیم) آن از ابریشم یا زه بوده که در حال حاضر از سیم فولادی استفاده می شود. دوتار شرق خراسان (دوتارهراتی قدیم یا تنبور خراسان) دارای یک کاسه یک تکه با عمق 20 تا 25 سانتیمتر که ارتفاعی بین 40 تا 45 سانت دارد و یک دسته با قد 60 تا 70 سانتیمتر.عرض صفحه روی دوتار 19 تا 21 سانتیمتراست. معمولا کاسه و صفحه از چوب درخت توت و دسته ازچوب زردآلو ساخته می شود. این ساز دارای هشت پرده (دستان) است.

گستره ی این ساز ازهرات تا نیشابور بوده که درحال حاضر درافغانستان رو به انقراض است و جای خود را به سی تار و بقیه ی سازها داده است.در حال حاضر این سازدرایران و درتربت جام، تایباد، خواف، تربت حیدریه و کاشمرحفظ شده که مرکزیت آن با تربت جام است. دوتار در تربت جام در رگ وخون مردمش جاریست و بصورت بکر و ماندگار درانتهای مرز ایران و افغانستان بواسطه تلاش اساتید معاصری همچون نظرمحمد سلیمانی، عبدالله سرور احمدی، غلامعلی پوعطایی و... حفظ شده است. این دوتارجزء اولین های موسیقی محلی درجهان است که از نظرپیشینه و قدمت تحریف کمتری درآن صورت گرفته و در کمترجایی دردنیا نمونه اش پیدا می شود. مقامهای دوتار تربت جام و بازی های آیینی اش ریشه در فرهنگ قدیم چندهزارساله ی این دیار و بوم دارد، بطوری که بعضی از نغمه ها و مقامهایش واقعا تداعی کننده ی هویت قدیم این مردم است. مقامهایی چون: الله، اشترخجو، الله مدد، نوایی، پلتان، جل، کبک زری و... .


اسامی بعضی از خنیاگران معروف دوتار شرق خراسان:

استاد مرحوم نظرمحمد سلیمانی (تایباد)، استاد مرحوم یوسف خان تیموری(تربت جام)، استاد مرحوم عبدالله سروراحمدی (تربت جام)، استاد غلامعلی پورعطایی (تربت جام)، استاد حاج نورمحمد درپور(تربت جام)، استاد حاج مراد علی سالاراحمدی (تربت جام)، استاد مرحوم حسین سمندری (شهرک باخرز)، استاد ذوالفقارعسگریان (کاشمر)، استاد عثمان محمد پرست(خواف) و ... .
مقاله قبلی >> موسیقی مقامی XqHdZGyHwEwrroqR << مقاله بعدی
ترک بک
  • آدرس: http://torbatjam.com/modules/article/view.article.php/c1/174
  • ترک بک: http://torbatjam.com/modules/article/trackback.php/174
رای
10987654321
API: RSS | RDF | ATOM
سایت تربت جام & Copyright© admin
 
بی‌شک دیدگاه هر کس نشانه‌ی تفکر اوست، ما در برابر نظر دیگران مسئول نیستیم

بیشترین خوانده شده
در آداب اسلامي توصيه هاي ويژه اي براي تغذيه در دوران بارداري وجود دارد. اين امر نشان دهنده ي اهميت اين زمان و نيز نقش تغذيه در آن است.
مجموعه آرامگاهی شیخ الاسلام احمد جامی یکی از بزرگترین مراکز زیارتی شرق ایران است که در قرن نهم به اوج شکوفایی خود رسید. این مجموعه که وسعتی حدود (64000) متر مربع دارد... .
برخي از علائم اختلال اعتیاد اینترنتی عبارتند از:
مشکلات میان فردی و یا مشکلات در هنگام کار یا مطالعه، نادیده گرفتن مسئولیتهای مربوط به دوستان، خانواده، کار و یا مسئولیتهای فردی، کناره‌گیری پس از دست کشیدن از اینترنت، کج خلقی هنگام تلاش برای دست کشیدن از اینترنت، آن‌لاین ماندن بیش از زمان برنامه‌ریزی شده، دروغ گفتن یا مخفی نگهداشتن زمان واقعی کار با اینترنت از نظر دوستان یا خانواده، تغییر در سبک زندگی به منظور گذران وقت بیشتر با اینترنت، کاهش فعالیت فیزیکی، بی‌توجهی به سلامت شخصی و بی‌خوابی یا کم خوابی و یا تغییر در الگوی خواب به منظور گذران وقت در اینترنت.
تربت جام از لحاظ فرهنگ موسیقیایی یکی از غنی ترین مناطق ایران است. این مهم به دو صورت نمود پیدا می کند؛ نخست موسیقی مقامی تربت جام که شامل مقامهای آوازی و سازی است که به وسیله ی ...
در روزگار سلجوقيان ، در سال 440 هجري قمري در قريه نامق ، از سلسله جرير بن عبدالله (از صحابي معروف) کودکي چشم به جهان گشود که او را احمد خواندند و بعدها به احمد جامي نامقي شهرت يافت... .
نورالدين ابوالبركات عبدالرحمن بن نظام‌الدين احمد بن شمس‌الدين محمد جامي نامي‌ترين شاعر و نويسنده دانشمند و عارف قرن نهم هجري است. برخي از پژوهندگان او را بزرگترين استاد سخن بعد از حافظ و خاتم شاعران بزرگ پارسي‌گو ...
در كتاب لغت موسيقي نوشته افراسياب بيگ لي كلمه‌ي مقام كه به صورت موغام يا مغام هم نوشته مي‌شود، به عنوان مجموعه‌ي صداها و پرده‌هاي مختلف كه بر اساس يك كوك واحد ...
حجة الإسلام زین الدین ابوحامد امام محمد غَزّالی طوسی، یکی از بزرگترین متصوفین، فلاسفه و اندشمندان علمای اسلام در قرن پنجم و ششم هجری می باشد. بزرگمردی که در انواع رشته های علوم اسلامی سرآمد دانشوران روزگار خود گشت...
تربت جام ، كهن دریا عرفان، واقع در شمال شرقی گستره پهناور ایران زمین به مانند شهرها و مناطق دیگر آن با حوادث و فراز و نشیب های تاریخی و روند شكل تدریجی مواجه بوده است. دورانی كه این شهر، روستایی كوچك به نام معدآباد ...
زندگی‌نامه استاد غلامعلی پورعطایی آفریننده «نوایی» مقام اسطوره‌ای كه از روح هنرآفرین او برمی‌خیزد و جان را به عروج و سفری عارفانه وا می‌دارد.
تازه ترین مقالات
موسيقي مقامي (محلي)، بدوي ترين شكل موسيقي است كه از زمانهای دور برای ما به يادگارمانده است. این نوع موسیقی درهركشوری ، متناسب با بوم و محيط جغرافيايي و انساني آن كشوردرهم آميخته و جزئي از فرهنگ آن کشوري محسوب ميشود. به راستی کسی زمان دقیق پیدایش مقام را نمی داند. مقام نمی تواند یک تصنیف یا ترانه باشد. مقام پیشینه ای دارد به وسعت تاریخ وآدمهایش....
تواناتک: IMEI یک کد ۱۴ رقمی چیست است که باید در هر گوشی جدیدی که ساخته می‌شود منحصر به فرد باشد و تا آخر عمر دستگاه با آن باقی خواهد ماند. از آن...
یک پلنگ که برای شکار خیز برداشته، یک قوچ اوریال با شاخهای تابیده اش، یک جبیر، یک گرگ و یک شغال، یک سبزه قبا با لانه اش که از خار و خاشاک درست ...
در اوایل قرن شانزدهم میلادی در دهکده ای نزدیک شهر «استرتفورد» در ایالت واریک انگلستان، زارعی به نام ریچارد شکسپیر زندگی می کرد. یکی از پسران او «جان» در حدود سال ۱۵۵۱ در شهر استرتفورد به شغل پوست فروشی مشغول شد و «ماری آردن» دختر یک کشاورز ثروتمند را به همسری برگزید. ماری در ۲۶ آوریل ۱۵۶۴ پسری به دنیا آورد و نامش را «ویلیام» گذاشت. این کودک به تدریج پسری فعال ، شوخ و شیطان شد ، به مدرسه رفت و زبان لاتین و یونانی را فرا گرفت. ولی به علت کسادی شغل پدرش ناچار شد برای امرار معاش، مدرسه را ترک کند و شغلی برای خود برگزیند. برخی می گویند که او ابتدا شاگرد یک قصاب شد و چون از دوران نوجوانی دلبستگی شدیدی به ادبیات داشت، در موقع کشتن گوساله خطابه می سرود و شعر می گفت.
HIV
خانواده و سلامت | shekoofe | پ ۹۱/۰۷/۲۰
HIV چيست ؟ HIV مخفف ""Human Immunodeficiency Virus به معني "ويروس نقص ايمني انسان" مي‌باشد. ويروس ، يك ذره زنده خيلي كوچك است كه مي‌تواند تكثير و پخش شود اما...
یاهوووووووووووووووووووشاید از نام این ترفند اندکی جاخورده باشید ، اما باید قبول کرد که این نام بهترین عنوان برای این ترفند است! قصد داریم ...
در زندگی زناشویی دلخوری ها ، رنجش ها ، شکایت ها و مشاجره ها فراوان است . اگر چنین نباشد باید نگران بود . زیرا به یقین رابطه زوج به سردی گراییده و نسبت به هم بی اعتنا شده اند و دیگر هم را دوست ندارند که از یکدیگر نمی رنجند...
بسیاری از عادت های فرهنگی و صفات اجتماعی ما ریشه در تنبلی اجتماعی دارد. ایرانی ها ضمن این که دارای میزان تنبلی بالاتر از متوسط جهانی هستند، جایگاه سوم را به خود اختصاص داده اند...
حقيقات نشان داده، محروم‌كردن استفاده موقتي از وسايل تكنولوژيك نتيجه عكس دارد و حتي ممكن است فرد را دچار اضطراب و حالت هيجاني كند...
درست است كه انسان امروز شايد نتواند از تكنولوژي دور باشد اما متخصصان و كارشناسان معتقدند كه وابستگي‌ ما به تكنولوژي مي‌تواند مضر و حتي خطرناك باشد...
ثبت نام | ورود به سایت | تبادل لینک | |