شاخه ها
افراد آنلاین
16 کاربر آن‌لاين است (1 کاربر در حال مشاهده‌ی سایت مقالات)
ادامه...
مقالات :: آشنايي با شهر و مناطق ديدني تربت جام
مجموعه آرامگاهی شیخ الاسلام احمد جامی

مجموعه آرامگاهی شیخ الاسلام احمد جامی

مجموعه آرامگاهی شیخ الاسلام احمد جامی یکی از بزرگترین مراکز زیارتی شرق ایران است که در قرن نهم به اوج شکوفایی خود رسید. این مجموعه که وسعتی حدود (64000) متر مربع دارد... .

مجموعه آرامگاهی شیخ الاسلام احمد جامی یکی از بزرگترین مراکز زیارتی شرق ایران است که در قرن نهم به اوج شکوفایی خود رسید.
این مجموعه که وسعتی حدود (64000) متر مربع دارد شامل محوطه ها و ساختمان هایی است که در اضلاع غربی و شمالی حیاطی مستطیل شکل و بزرگ گرد آمده است و در قلب مجموعه "گنبد خانه" با ایوانی در جلوی آن قرار دارد و در طرفین ایوان دو بنا موسوم به مسجد کرمانی و گنبد سفید یا مسجد رواق قرار دارد. در جبهه غربی گنبدخانه "سراچه" در سمت مشرق آن "مسجدعتیق" و در جبهه جنوبی "مسجد جامع" جدید واقع شده است که شبستان گنبددار آن با گنبدخانه مزار بر روی یک محور که از در ورودی مجموعه شروع می شود قرار دارند.
برای دیدن تصویر اصلی در صفحه جدید کلیک کنید.

در جبهه غربی صحن بزرگ مقابل ایوان مزار بنایی موسوم به گنبد سبز که قسمتی از مدرسه جلال الدین فیروزشاه است قرار دارد. در جلوی مجموعه سردر ورودی و در مقابل آن آب انباری واقع شده است. علاوه بر این ها بناهایی شامل دو خانقاه از امیرتیمور در جبهه شرقی مزار ومدرسه ای از علاء الدین محمد فریوندی، وزیر خراسان در زمان ابوسعید وطغاتیمور، و نیز مدرسه دیگری در جبهه مقابل مدرسه فیروزشاهی و متصل به مسجد جامع عتیق که توسط شخصی به نام امیر شاه ملک ساخته شده بود وجود داشته است.

ورودی صحن مزار که رو به قبله باز می شود. معماری آن شامل پیش طاق ورودی آستانه درگاه با دری چوبی وطاق های دو اشکوبه به طرفین است. پوشش پیش طاق مزین به نقاشی های ظریف و زیبا و گل و بوته احتمالا از دوران تیموری و پس از آن می باشد. در چوبی ورودی مزین به کتیبه های کوفی است که در اثر گذشت سالیان بعضی از قسمت های آن محو شده و قابل خواندن نیست.

از ورودی که می گذریم وارد صحن مزار می شویم که در سال های اخیر سنگ فرش شده است و در این فضای باز تعداد زیادی از نمازگزاران روزهای جمعه و اعیاد اسلامی به نماز می ایستند و این صحن در گذشته گورستان بزرگ و قدیمی بوده که قرن ها مردم جام و اطراف کسان خود را در آن جا دفن می کرده اند و لازم به ذکر است که در این صحن به واسطه دفن مردگان درگذشته تدریجا کف زمین بالا آمده و بلند شده و راهی که از میان این زمین بلند به سمت مقبره شیخ منتهی می شود به کف سابق این فضا باقی مانده و گود تر از دو طرف می باشد ودر ضلع شرقی صحن مزار مدرسه طلاب را می بینیم.


سنگ قبرها
در صحن جلوی ایوان و در قسمت غربی آن سنگ قبر های قدیمی صندوقی وایستاده ای با خطوط مختلف به نثر و شعر با عبارات نیکو دیده می شود که بسیار جالب است.

بعضی از این قبور و سنگ قبر ها به برخی اولاد و نبیره های شیخ از جمله شیخ ابوالفتح قطب الدین محمد صاحب "حدیقه الحقیقه" و شیخ ضیاء الدین یوسف است که در کنار مزار شیخ احمد مدفونند.

این سنگ قبرها همان طور که گفته شد به دو شکل افراشته و صندوقی دیده می شوند و سنگ های صندوقی دارای تزیینات بیشتری می باشند اما قدمت سنگ های افراشته از سنگ های صندوقی بیشتر است. بر روی بعضی از سنگ قبر های صندوقی حفره های کوچکی برای ریختن آب و دانه برای پرندگان دیده می شود.


سنگ قبر صندوقی معروف به سنگ نادعلی
در ضلع غربی مرقد شیخ الاسلام سنگ قبری صندوقی وجود دارد با ابعاد 190سانتی متر طول 40 سانتی متر عرض و42 سانتی متر ارتفاع . جنس آن از سنگ خارا دارای نقوشی گیاهی و مقرنس های ظریف می باشد. بخشی از کتیبه روی آن شامل "آیته الکرسی" می باشد. شعری در آن حک شده که به واسطه آن شعر نام آن به سنگ نادعلی مشهور شده است. این عبارت روی سنگ نوشته شده است:

ناد علیا مظهرالعجایب
تجده عونا لک فی النواب

کل هم و غم سینجعلی
بولایتک یاعلی یاعلی یاعلی


مقبره شیخ جام
مقبره شیخ احمد جام درجلوی ایوان و در فضای صحن شمالی قرار دارد. صورت قبر با آجر و گچ ساخته شده به طول پنج متر و بیست سانتی متر وعرض دو متر و بلندی صورت قبر قدری بیش از یک متر و در گوشه ای از قبر درخت پسته کوهی کهنسالی روییده که برگ و میوه آن را مردم برای تبرک می برند.
برای دیدن تصویر اصلی در صفحه جدید کلیک کنید.

در چهار طرف قبر محجری به طول هشت متر و بلندی پنجاه سانتی متر با هجده ستون یا پایه سنگ مرمر و در بین پایه ها قطعات سنگ سیاه از سابق نصب شده است. بر روی یکی از سنگ های محجر دست نوشته "نصیرالدین همایون" پادشاه هندوستان به سال 951 هجری قمری به عنوان یادگاری دیده می شود که با مرکب سیاه ثبت نموده است. وی در سفری به تربت جام در هنگام زیارت این رباعی را نگاشت که در حال حاضر این قطعه سنگ در گنبد خانه نگهداری می شود:

ای رحمت تو عذر پذیر همه کس
ظاهر به جناب تو ضمیر همه کس

درگاه و در تو قبله گاه همه خلق
لطفت به کرشمه دستگیر همه کس

در بین پایه ها نیز در یکی از سنگ ها ی محجر این اشعار دیده می شود :

مرشد نامی شیخ گرامی
احمد جامی عمم بره

سال وفاتش گر تو بجویی
احمد جامی قدس سره

این شعر نیز بر یکی از ستون های سنگی دیده می شود:

یارب زشراب شوق یک جامم بخش
در طاعت و بندگی سرانجامم بخش

هرچند گناهکارم ای بار خدای
آزاد کن و به احمد جامم بخش


در بالای سر و پایین پای قبر دو میله سنگی سفید با حاشیه منبت کاری ظریف در سال 1300 هجری قمری نصب شده است. در میله بالای سر در یک مربع با خط کوفی کلمه (محمد) را چهار بار نقش کرده و سپس اشعار ذیل را با خط نستعلیق زیبا به طور برجسته نوشته اند:

ساقیا جام میم ده چون شراب سلسبیل
تا بنوشم شادمان بر یاد روح زنده پیل

غوث اعظم شیخ الاسلام احمد جامی که هست
رهروان راه یزدان را کراماتش دلیل

مخزن اسرار بی چون منبع فیض اله
معدن وجد وخوارق صاحب حظ جزیل


آنکه باشد بارگاهش را زصدق آرد طواف
روز و شب چون عرش با جمع ملایک جبرییل

یاور شرع پیمبر چرخ ملت را ذکا
ماه ایوان سعادت ملهم رب جلیل

شاهباز آستان قدس قطبی کز جلال
سالکان را در فنافی الله می باشد وسیل

شکر الله ای ولی حق که هستی روز حشر
عاصیان را سوی یزدان از کرم نعم الوکیل

فخر من بس در دو عالم نسبت فرزندیت
گرچه هستم در پی افعال شیطان ذلیل

صارمی را راه خوشنودیت بنمای از کرم
کز دو صد الوند باشد بار عصیانم ثقیل

در سطر آخر این میله با همان خط این بیت نیز نوشته شده است:

زحرمت بانی این لوح آمد
نظام الدوله الوالا محمد

از این اشعار مشخص می شود که گوینده شعر صارمی از احفاد شیخ جام و کسی که میله را فراهم کرده نظام الدوله محمد در سال 1300 هجری قمری بوده است.

در میله پایین پای قبر در ابتدا ترنجی است که با خط ثلث شیوا در آن نوشته شده است :(کفی بالموت و اعظا) و در زیر ترنج این اشعار دیده می شود:

حجه الحق قدوه الوتاد تاج العارفین
بدر دین شمس الهدی کهف الوری صدر انام

شیخ الاسلام احمد جامی که خاک تربتش
کحل اعیان حقایق شد زروی احترام

آنکه صحن روضه قدسش ملایک هر صباح
آفتاب آسا کنند از فرط تعظیم السلام

یارب این کعبه است از بس مرو را باشد صفا
یا گلستان ارم یا روضه دارالسلام

مستفید از فیض جامش هم شریف وهم وضیع
مستفیض از جام فیضش هم خواص وهم عوام

در حقیقت خرقه پوش حضرت خیرالبشر
در طریقت جرعه نوش حضرت هشتم امام

ای جناب درگهت اهل معارف را مآب
وی بذیل حضرتت اهل یقین را اعتصام

مخلصانت را توقع کز وفور مکرمت
جانب احوالشان تا بی عنان اهتمام

لایق تاریخ این لوح مبارک چون که بود
گوهر نظم درود حضرت خیر الانام

هردم از حق صد تحیت خضر معنی گفت باد
بر رسول هاشمی و آل اصحاب الکرام



ایوان
شگفت انگیز ترین قسمت مجموعه بناهای آرامگاه شیخ جام ایوان می باشد. ایوان با ارتفاعی حدود 27 متر در برابر گنبد خانه قرار گرفته است و با قوس هشت قسمتی و سقف نیم گنبدی کاربندی شده است و در طرفین ایوان مسجد کرمانی و مسجد گنبد سفید قرار گرفته که از داخل ایوان دو در گاه به آن ها راه دارد. دو گلدسته کوتاه شش ضلعی به ارتفاع تقریبی پنج متر در بالای ایوان جای گرفته که ساخت آنها را به شخصی به نام "شیخ اسماعیل خان مستوفی الممالک" که مستوفی کل کابل و قندهار در زمان نادر شاه است نسبت می دهند.
برای دیدن تصویر اصلی در صفحه جدید کلیک کنید.

نمای جلوی ایوان شامل دو بخش می شود: نخست قسمتی که طاق ایوان را در بر می گیرد و مستقل از گنبد خانه است پس از این قسمت دیواره پشت پیشانی ایوان قرار گرفته است که در دو طرف آن بدنه شش ضلعی مناره ها قرار دارد و در هریک از آن ها دری تعبیه شده است که از آن طریق می توان به رواق پشت ایوان راه یافت.

و در آخرین مرحله نیز به ماذنه هایی که کوچکتر از بدنه زیرین خود ساخته شده اند و نیز دیوار انتهایی پشت ایوان که از ضخامت کمتری بر خوردار است و در پشت آن در فواصل معین پشت بند های آجری ساخته شده است، منتهی می شود. در تزیین ایوان از کاشیکاری و گچبری استفاده شده است. در این ایوان دونوع کاشیکاری متعلق به دو دوره مختلف به کار رفته است: نخست کاشی های فیروزه ای شش گوش منقوش که با نقوش گل و برگ و ستاره شانزده پر به رنگ های سیاه لاجوردی و فیروزه ای بر زمینه سفید تزیین شده اند و کاشی های فیروزه ای رنگ تیره کوچک مثلثی شکل که با نقوش اسلیمی و به رنگ سیاه منقوش شده اند و چهار گوشه کاشی های شش گوش بزرگ را پر کرده اند. نوع دوم کاشیکاری معرق دوره صفوی (1022هجری قمری) است که تمامی نمای ایوان از اسپر و پیشانی آن گرفته تا زیر قوس را با نقوش هندسی حیوانی - گیاهی و کتیبه های ثلث با رنگ های سفید، سیاه، آبی، فیروزه ای ،لاجوردی، سبز روشن، قهوه ای روشن و سیر و زرد پوشانده اند.

علاوه بر کاشیکاری از گچبری نیزدر چند جای ایوان استفاده شده است که همه متعلق به یک دوره نیستند. بانی این بنا "شمس الدین مطهر بن شهاب الدین اسماعیل بن قطب الدین محمد بن شمس الدین مطهر بن احمد جامی" بوده است که قبل از اتمام آن در گذشته و کار او توسط پسرش غیاث الدین بن مطهر به اتمام رسیده است. هرچند به نظر می رسد نقشه اولیه بنا هیچ گاه کامل نشده است. درباره تاریخ بنا می توان گفت که بنای ایوان در سال 720 هجری قمری انجام گرفته و در زمان معزالدین تغییراتی در آن به وجود آمده و کاشیکاری معرق فعلی بنا در سال 1022در دوره شاه عباس صفوی صورت پذیرفته است. عرض پایه ایوان در جلو چهار متر و نیم است و بر روی هر پایه در دو طرف حاشیه کاشی ظریف با نقوش بدیع تزیین یافته ودر بین دو حاشیه کتیبه ای در زمینه کاشی لاجوردی وخط ثلث کاشی سفید سوره مبارکه "تبارک الذی بیده الملک" را نوشته اند. این کتیبه از پایه راست ایوان شروع شده و تا نزدیک لبه سر در بالا رفته و سپس در عرض تمام سردر ایوان جلوه گر گردیده و در طرف چپ سر در از بالا به پایین تا نزدیک ازاره ایوان ادامه یافته است. در پیشانی ایوان کتیبه دیگری است در زمینه کاشی معرق لاجوردی و خط درشت ثلث شیوا با کاشی معرق که حاوی عبارت ذیل می باشد: "اتفق تجدید هذه العماره الرفیعه فی اوان دوله الخاقان الاعظم نتیحه و خیرا حفادالکرام المظفر شاه عباس الحسینی الموسوی خلدالله ملکه"

عرض ایوان چهار متر و شصت سانتی متر و طول آن چهار متر و پنجاه سانتی متر است و ارتفاعش تا لب سر در بیست و هفت متر است و در بالای دیوار سر در دو مناره کوتاه برای اذان اعلامی بعدا بنا شده است. درداخل دهانه ایوان نیز یک حاشیه پهن کاشی معرق دیده می شود که از بالای ازاره تا تیزه ایوان در دو طرف نمایان است. پس از آن دری در طرف راست و دری در طرف چپ ایوان و دری در روبروست که از در اخیر به صفه ایوان (گنبد خانه) وارد می گردند و بالای هر سه در مقرنس عالی است.

درطرفین ایوان و در درون پایه ها پلکانی مارپیچی شامل یکصد و یک پله مسیر ارتباطی به بخش فوقانی ایوان وماذنه ها (گلدسته ها) را فراهم می کند.


دو محراب کوچک وزیبا
با لایه برداری هایی که در دو طرف گنبدخانه قبلا انجام شده دو محراب کوچک و زیبا در طرفین ورودی گنبدخانه پدیدار شده که گنبد سمت راست با گچ بری های زیبا به طور کامل باقی مانده و محراب سمت چپ که به قرینه سمت راستی ساخته شده فاقد هر گونه تزیینات گچبری است و این محراب ها بایستی پس از پوشش ایوان توسط خواجه غیاث الدین یعنی در سال های 732 تا 771 درست شده باشند. نقش میانی کتیبه محراب سمت راست تکرار نام "محمد" در میان یک دایره و بر بالای آن عبارت "نصر من الله..." را نشان می دهد. پوشش فضای زیر ایوان را با مقرنس های زیبا آراسته اند و بخش بالای آن را با قاب هایی از نوع قوس های برجسته مربع پوشش داده ند.


گنبد خانه
گنبد و گنبدخانه در قلب مجموعه واقع وچهار نمای خارجی ان توسط بناهای اطراف پوشیده شده است. مولف کتاب "دایره المعارف بناهای تاریخی ایران در دوره اسلامی" می نویسد: گنبدخانه جز در جبهه غربی که بخشی از نمای آن از سطح بام رواق مجاور به بالا مشاهده می شود. بررسی درباره نوع مصالح در این قسمت نشان می دهد که دیوار های گنبد خانه با دیوار مجاور شرقی آن و با رواق قفل و بست ندارد (هشت گیر نیست) آثاری از دو ردیف تزیینات آجری که در بدنه غربی - بالا تر از بام رواق - دیده می شود. از پشت بام کاهگلی که دیوار جنوبی را می پوشانده قابل رویت است. با توجه به این موارد به نظر می رسد که گنبد خانه در اصل بنای منفردی بوده است.
برای دیدن تصویر اصلی در صفحه جدید کلیک کنید.

دیوارهای گنبدخانه در داخل تا حد کتیبه وهشت بخشی گنبد بالا می رود. چهار سه کنج وچهار طاقنمای پر هشت ضلعی زیر گنبد را می سازد و سطح زیر گنبد با یک کاربندی پوشانده شده است.

ساختمان وطرح بنای گنبد یادآور مقبره سلطان سنجر در مرو (قرن دوازدهم میلادی) وبقایای آرامگاه تیمور مجاور مسجد هرات است که در سال (1200 م) برپا شده است. ورودی های شمالی و جنوبی وشرقی به نظر می آید که اصلی باشند ولی وجود گچبری های اطراف ورودی غربی این نظر را تقویت می کند که قبلا محرابی تزیینی بوده است وزمانی که دیگر گنبدخانه محل برگزاری نماز نبوده دری درآن تعبیه شده است.

سه جفت در گنبدخانه مربوط به قرن هشتم هجری است که یکی از آن ها تاریخ 733 ه ق را در بر دارد. یک جفت در چهارمی که در حال حاضر در ورودی غربی (محراب سابق) قرار دارد کاری مربوط به قرن پانزدهم میلادی است. دیوارها و گنبد با طرح های هندسی و گیاهی با زمینه های مختلف آبی رنگ تزیین گردیده که از نظر سبک مربوط به نیمه دوم قرن چهاردهم میلادی است. ولی کتیبه بزرگ زیرین آن اطلاعات مهم تاریخی در بر دارد که متن آن به طور خلاصه بنای گنبد خانه ابتدا در زمان "ملک رکن الدین ابوبکر کرت" (متوفای 643 ه ق) از اعقاب سلطان سنجر ساخته شده است و وجود کاشی های فیروزه ای کتیبه دار به خط ثلث در سه کنج گنبدخانه - متعلق به قرن هفتم هجری – موید این نظریه است. درسال 730 ه.ق بنا توسط ملک غیاث الدین کرت بن مطهر به قولی تزیین وبه قولی وسعت داده شده است. با توجه به این که ملک غیاث الدین در سال 728 فوت نموده پس احتمال دارد که کار توسط او شروع و توسط فرزندانش تا سال 733 ه ق – تاریخ در ورودی و تکمیل بنا - ادامه یافته باشد. کاشی های چند ضلعی آبی وسفید گلدار و مستطیل شکل فیروزه ای بانقوش برجسته که در"ازاره" بنا پیدا شده احتمالا متعلق به همین زمان است اما شروع به کار، به نوشته فصیحی خوافی، باید در سال 720 ه.ق باشد. سرانجام سی و سه سال بعد نیز تعمیراتی که شامل تجدید سقف ها و تزیینات گنبدخانه می شود توسط فرزند غیاث الدین کرت یعنی ملک معز الدین حسین صورت گرفته است. این گنبدخانه اولین بنایی است که بعد از 97 سال از فوت شیخ یعنی در سال 536 ه .ق در کنار قبر او بنا شده و چون بر روی قبر او ساخته نشده مقبره نیست. از طرف دیگر چون پس از مرگ شیخ مزار او محل اجتماع مریدان و فرزندان وی بوده است بدین رو به عنوان جماعت خانه در طی اعصار گذشته مورد استفاده بوده که وجود چله خانه های داخل آن نیز گواهی بر صحت این ادعاست و از طرف دیگر به عنوان نمازخانه نیز می توانسته مورد استفاده زایران مزار شیخ قرار گرفته باشد.


مسجد کرمانی
این بنا که درسمت چپ ایوان قرار گرفته است و از طریق درگاه واقع در ایوان می توان به داخل آن راه یافت و به نام سازنده گچبری محراب مسجد یعنی "خواجه زکی ابن محمد بن مسعود کرمانی" نامیده می شود. مسجد کرمانی با ابعاد 17 در 70/17 متر دارای شاه نشینی در وسط هر ضلع و سه حجره (چله خانه ) در اضلاع شمالی و جنوبی است. در شاه نشین جنوبی آن محراب گچبری پرکار ونفیسی ودر مقابل آن قبری منسوب به استاد کرمانی سازنده محراب قرار دارد.
برای دیدن تصویر اصلی در صفحه جدید کلیک کنید.

سقف این بنا دارای پنج قسمت است. دو شاه نشین غربی و شرقی با پوشش نیم گنبدی که در جلوی هر کدام دو تویزه با طاق خوانچه پوش قرار دارد و سر انجام در مرکز بنا بر روی چهار تویزه گنبد کوچکی زده اند که بعدا بازسازی شده است. در زیر این گنبد در کف مسجد سردابی با نقشه مربع که داخل آن سه تابوت قرار داشت کشف گردیده که هویت مدفونان مشخص نیست.

تزئینات داخل بنا شامل تعدادی قوس تزئینی در اطراف حجره ها و گچبری هایی به شکل مقرنس در بالای هر چله خانه است. در بالای این قسمت و در کمرگاه بنا کتیبه ای به خط ثلث بنا را دور می زند و در بالای آن مقرنس کاری بسیار زیبایی به کار رفته است که در طاق شاه نشین ها قرار دارد و در پایین مقرنس های غربی و شرقی جمعا هشت لوح گچبری مشبک وجود داشته که امروزه هفت لوح آن باقی مانده است. در میان تزئینات این مسجد محراب گچبری شاه نشین جنوبی از اهمیت خاصی برخوردار است که دارای نقوش مختلف گیاهی وخطی و هندسی پرکار است.

نمای خارجی مسجد کرمانی که رو به صحن اصلی قرار دارد متشکل از چهار طاق نما و قاب های ساده آجری در حد فاصل آنهاست که از آنها دو طاق نمایی که بعد از ایوان قرار گرفته اند دارای مقرنس کاری با اسلوب به کار رفته در داخل بنا هستند و حواشی آنها نیز دارای گچبری هایی نظیر نمونه های داخل بناست.


مولف دایره المعارف بناهای تاریخی می گوید : "در خصوص تاریخ ساخت این بنا نمی توان اظهار نظر دقیقی داشت اما احتمال بیشتری وجود دارد که این بنا به نیمه دوم قرن هشتم ه. ق متعلق باشد." اما حمید مولوی مولف آثار باستانی خراسان در کتابش می آورد که: "تاریخ محراب مسجد کرمانی از روی محراب دیگری که از دیواره خارجی مسجد کرمانی به طرف فضای سنگ فرش در آمده مشخص شده و به تصریح (اثنی عشر وسبعماه) 712 می باشد.


گنبد سفید
بنای کوچکی به ابعاد 10 متر در 60/4 متر است که در جبهه شمالی ایوان و متقارن مسجد کرمانی واقع شده است و از طریق دری که دارای طاق نمایی در بالای آن است و در سمت راست داخل ایوان قرار دارد می توان به داخل آن راه یافت. از این بنا به عنوان مسجد رواق و یا مسجد سردر هم یاد شده است. و در این مسجد شواهدی بر وجود محراب دیده نشده است. این بنا دارای دوشاه نشین در شمال و جنوب است که شاه نشین جنوبی دارای مقرنس کاری زیبایی شبیه مسجد کرمانی است که بر اساس آن شاه نشین شمالی را بازسازی کرده اند. علاوه بر این شاه نشین های شرقی و غربی نیز مقرنس کاری زیبایی دارند. در وسط بنا و بر روی تویزه ها گنبد کوچکی که گوشه سازی و چند نورگیر دارد قرار گرفته است. در طرفین شاه نشین شرقی دو درگاه کوچک قرار دارد که به طاق نماهای بیرونی راه داشته اند.
برای دیدن تصویر اصلی در صفحه جدید کلیک کنید.

تزیینات داخلی بنا شامل مقرنس کاری های شاه نشین ها و قوس های تزیینی مانند مسجد کرمانی و چند کتیبه به خط کوفی و به شیوه معقلی به رنگ قهوه ای است که در داخل بنا وابتدای ورودی قرار دارند. این کتیبه ها که در اطراف یک زمینه شطرنجی شده ناتمام قرار گرفته اند شامل سوره های فاتحه و اخلاص بوده اند که قسمت اعظم آن ها از بین رفته اند. نمای بیرونی مسجد نیز شامل دو طاق نما با مقرنس کاری هایی همانند طاق نماهای بیرونی مسجد کرمانی بوده است که در زمان احداث گنبد سبز و نماسازی آن در 844 هجری قمری جلوی این طاق نما ها را تیغه کرده و روی آن را با کاشی معقلی تزیین کرده اند. در داخل بنا چند قبر وجود دارد که یکی از آن ها منسوب به "شهاب الدین اسماعیل" بانی سراچه در 736 هجری قمری و دو قبر دیگر در ابتدای ورودی که منسوب به دختران شیخ جام است. قبر دیگر نیز به تاریخ 1066 هجری قمری و متعلق به محمد علی ولد سالار است. این بنا نیز متعلق به اواسط قرن هشتم هجری قمری است.

از در سمت راستی داخل ایوان که وارد گنبد سفید می شویم قبری که در ابتد ای ورود آن را می بینیم و میگویند از اولاد شیخ است. اما نویسنده آثار باستانی خراسان می گوید: این قبر متعلق به ملک غیاث الدین کرت می باشد که پادشاه هرات و بانی ایوان و صفه روضه شیخ احمد جام است. آقای عبدالحمید مولوی دلیل می آورد که: در صفحه 30 جلد سوم تاریخ مجمل فصیحی خوافی در وقایع سال 720 هجری می نویسد :" بناء عمارت طاق و صفه سر روضه قطب الاولیا و شیخ الاسلام احمد ژنده پیل بر دست ابوالمومن ملک غیاث الدین محمد کرت المدفون بهذا المشهد" و چون قبر دیگری در داخل بنا به نظر نمی رسد باحتمال نزدیک به یقین قبر مذکور مربوط به بانی ایوان و روضه یعنی ملک غیاث الدین محمد کرت می باشد.
در جانب راست ایوان و در نمای بیرونی گنبد سفید دیواری آجری مشتمل بر چهار طاق نما قرار دارد که سطح آن با تلفیقی از آجر و کاشی با اشکال هندسی بسیار زیبا آراسته شده است. آجر های خوابیده وراسته عنصری را به شکل ترنج ایجاد نموده و در همان قسمت کتیبه ای با زمینه کاشی لاجوردی به قلم زیبای ثلث در سه سطرمطلب ذیل نگاشته شده :

" تم هذه العماره محمود عمل العبد الضعیف حاجی زین جامع شیرازی غفر الله له فی اربع و اربعین و ثمان مائه [844 ه ق]"

در مورد تاریخ بنای گنبد سفید می توان گفت که این احتمال وجود دارد که در اواسط قرن هشتم هجری به ابنیه موجود در مزار افزوده شده باشد.


خانقاه سراچه و مدرسه فریومدی
این دو بنا در محوطه ای واقع بوده اند که در حال حاضر توسط حیاط کوچکی اشغال شده و در جانب غرب گنبد خانه قرار گرفته و دارای طاقنمایی در اطراف و دو ایوان مرکزی است. خانقاه و مدرسه حدوداً در یک تاریخ احداث شده اند. خانقاه توسط شهاب الدین اسماعیل (متوفای 738 ه.ق) پدر شخصی که ساختمان ایوان را شروع کرد بر پاشده است.
برای دیدن تصویر اصلی در صفحه جدید کلیک کنید.

مدرسه کار وزیر خواجه علاءالدین فریومدی است که در جریان قیام سربداران در همان سال به قتل رسید. هردو بنا احتمالا به منظور ایجاد ساختمان های جدید تر در سال های بعد تخریب گشته است. بدون کاوش های علمی اظهار نظر در باره اینکه کدام یک از ساختمان های موجود و مجاور دیوار گنبد مربوط به اوایل قرن چهاردهم میلادی است مشکل می باشد.

بر مبنای گفته مستوفی در نزهت القلوب: علاءالدین محمد یک عمارت و گنبد عالی برپاساخت، احتمالا ابعاد حیاط موجود انعکاسی از ابعاد حیاط مدرسه است.

مراجعه به مآخذی از قرن پانزدهم میلادی درباره محل دفن شهاب الدین می تواند محدوده اصلی خانقاه را روشن سازد. این ماخذ محل آن را در معبر بین سردر (ایوان) وگنبد سفید قرار می دهد. احتمالا این معبر زمانی وابسته به خانقاه یا محوطه سربازی در مجاور آن بوده است. این قبر خیلی پیش از احداث گنبد سفید و احتمالا قبل از سردر ایوان در محل فعلی خود بوده است. از این رو خانقاه می توانسته فضایی را که با معبر تطبیق می کند و قبر بانی آن را دربر میگرفته اشغال کرده باشد.

در پایان قرن چهاردهم میلادی و زمانی که گنبد سفید در دست احداث بوده است، بدون آن که وضع قبر را مختل کنند، تخریب خانقاه ضرورت می یابد و قبر اورا در معبر ادغام می کنند.

لازم به ذکر است که بعضی از محققان با جستجو در متون تاریخی آن را از بناهای "امیر تیمور گورکانی" می دانند که در مجاورت مرقد شیخ احمد جام بنا شده است.

قبری که در وسط سراچه است متعلق به "میر یحیی قادری" که در سال 1336 ه.ق وی را در آنجا دفن کرده اند.

در دو طرف سراچه ایوان و حجراتی است دو طبقه. می توان این سراچه را مدرسه کوچکی برای طلاب دینی فرض کرد. از ضلع جنوبی سراچه دری است که به مسجد جامع راه دارد. در گوشه شمال شرقی سراچه در کوچکی است که از پشت آن راه پله ای وجود دارد برای رفتن به داخل گلدسته ها و روی ایوان.


گنبد و مدرسه فیروزشاهی
مدرسه امیر جلال الدین فیروزشاه بن ارغون شاه یا گنبد سبز که بخشی از مدرسه فیروزشاه بوده و در ضلع شمالی صحن مزار شیخ جام واقع شده است. این بنا شامل یک هشتی با گنبدی دوپوسته و اتاق کوچکی در کنار آن با نمای کاشیکاری شیوه معقلی است. گنبد سبز دارای گنبدخانه ای چهارطاقی شکل به ابعاد 5/10 در 5/10 متر با چهار شاه نشین و دو طاق نما در شاه نشین های شرقی و غربی است که در طاق نمای غربی آن محرابی قرار داشته که امروزه تنها قسمتی از حاشیه قوس آن برجای مانده است. بر فراز طاق درگاه های شمالی وجنوبی که هر دو به منزله ورودی بنا محسوب می شوند دو اطاق سوار کرده اند که نورگیری در هر یک از آن ها جای داده شده است. مهم ترین بخش بنا سقف آن است که با به کار گیری سه کنج ها و کاربندی به شیوه ای بسیار بدیع و زیبا پوشیده شده و بر فراز آن گنبدی آوگونه سوار است.
برای دیدن تصویر اصلی در صفحه جدید کلیک کنید.

در کنار این بنا ودر ضلع شرقی آن بنای دیگری به ابعاد 7 متر در 5/3 متر قرار دارد که دارای دو شاه نشین در جبهه های شرقی و غربی و محرابی با طرح نیمه هشت وجهی - شبیه محراب مزار مولانا درتایباد - با حاشیه ای از گچ بری با طرح مضرس است و سقف آن که بر فراز چهار قوس قرار گرفته دارای کاربندی دوازده ضلعی است. این بنا نیز دارای دو ورودی یکی در جنوب و دیگری در شمال است که در شمالی آن به ایوان عمیقی با دهانه ای به عرض 60/5 متر باز می شود که تنها قسمتی از خیز طاق آن برجای مانده است. این بنا دارای گنبد دو پوسته آوگونه ای با ساقه ای بلند است و حد فواصل دو پوسته را خشخاشی زده اند که با چوب هایی به یکدیگر کلاف شده اند. این بنا دارای تزئینات کاشیکاری زیبایی است. این مدرسه توسط جلال الدین فیروز شاه در سال 844 ه.ق بنا گردیده اما به نظر می رسد کار آن ناتمام مانده است.

گنبد سبز مزین به ساقه کاشیکاری و روی ساقه کتیبه ای با خط ثلث شیوا دارد و آنچه از کتیبه باقی مانده آیات متعلق به سوره مبارکه "تبارک الذی بیده الملک" می باشد. روی گنبد کاشی بسیار نفیس سبز رنگ داشته که قسمت اعظم آن به مرور زمان ریخته است.



مسجد جامع
از در جنوبی سراچه به مسجد جامع وارد می شوند. مسجد جامع ایوان بزرگی دارد و در دو طرف ایوان دو شبستان بزرگ ساخته شده و روزهای جمعه در این محل نماز جمعه برگزار می شود. عرض بنای مسجد جامع 17متر و طول آن 21 متر است. در شمال شرق مسجد جامع آثار و باقیمانده یک بنای قدیمی و کهن بر جاست وگفته اند که سلطان سنجر مسجدی در نزدیکی مزار شیخ احمد ژنده پیل ساخته بوده اگر این گفته را قبول کنیم باقیمانده بنای مذکور قسمتی از مسجد سلطان سنجر باید باشد که خط و گچبری آن از حیث اسلوب وسبک بنا این نظر را تایید می کند. ومی توان چنین تصور کرد که این مسجد تا عهد میرزا شاهرخ بن امیر تیمور کورکان پابرجابوده است و چون مسجد جامع از ابنیه میرزا شاهرخ است در موقع بنای آن قدری از بنای مسجد سلطان سنجر را خراب کرده ضمیمه مسجد جامع قرار داده اند.
برای دیدن تصویر اصلی در صفحه جدید کلیک کنید.

مسجد جامع میرزا شاهرخ هیچ گونه کتیبه و گچبری و کاشیکاری و تزیین ندارد و یک بنای ساده آجری محکم است و در وسط فضای جامع آثار حوضی که در چهار طرف آن درخت کاری بوده است دیده می شود. تنها بخش اصلی مسجد به نظر می رسد گنبد مقصوره باشد. در قسمتی از فضای داخلی تویزه های بزرگی که در گوشه ها یکدیگر را قطع می کنند به صورت فرورفتگی ایجاد گردیده و در دیوار غربی این بخش از معماری مسجد جامع نو محراب کوچکی قرار دارد که احتمال دارد زمانی تزئیناتی نیز داشته است.

فضای داخلی بنا مشتمل بر شاه نشین هایی است که در بخش فوقانی آن پوشش قوسی شکل و سپس گنبد مقصوره ساخته شده است. علاوه بر رسمی بندی زیبایی که پوشش میانی بنا را مزین نموده در پوشش سقف شاه نشین ها نیز همان نوع آراستگی تکرار شده است. در بخش فوقانی هر شاه نشین نورگیری تعبیه شده است و بخشی از نور فضای داخلی مقصوره از همین مکان تامین می شود. تاریخ بنای مسجد جامع نو در سال 846 ه.ق به اهتمام جلال الدین فیروزشاه در عهد زمامداری میرزا شاهرخ بن امیرتیمور گورکانی بوده است. در زیر قوس ایوان شرقی مسجد جامع بر روی خشتی فیروزه ای رنگ به ابعاد 25 در 25 سانتی متر کتیبه ای با این عبارت دیده می شود:

"عمل العبد الضعیف حاجی زین بن محمود جامع شیرازی سنه 846"


مسجد عتیق
درجنوب غربی گنبد خانه، بنایی به نام مسجد عتیق قرار گرفته است. مسجد عتیق مسجد جامعی به سبک شبستانی گنبد دار شامل پنج رواق است. ابعاد بنای مسجد عتیق 19 متر در 5/25 متر است. در امتداد هر رواق طاق های دو طبقه ای قرار دارد. با شواهدی که در دست می باشد می توان گفت که تنها دو دهانه غرب گنبد، یعنی دودهانه مقابل محراب با گچبری تزئین شده بوده است. پشت طاق های دور قوسی های بالا و پایین با نوار کتیبه ای تزئین گشته و بدنه و زیر گنبدها با طرح های آجری رنگ آمیزی شده است.
برای دیدن تصویر اصلی در صفحه جدید کلیک کنید.

مولف کتاب دایره المعارف بناهای آرامگاهی در ایران در خصوص تاریخ ایجاد مسجد عتیق می گوید: "گچبری ها نقش اندازی آجری روی بدنه گچی و نوع کاشی از نقطه نظر سبک متعلق به ثلث اول قرن چهاردهم میلادی است و از نظر مطالعه تطبیقی مشابه آن را میتوان در بسطام 1313م ، سلطانیه 1305م و اشترجان 1308م یافت." وی بانی این بنا را "رضی الدین احمد متولی جامی" در تاریخ 720ه.ق می داند. و آقای عبدالحمید مولوی در کتاب آثار باستانی خراسان ایجاد مسجد عتیق را به سلطان سنجر نسبت می دهد و در این باره چنین می نویسد: "اگر قبول کنیم که سلطان سنجر در نزدیکی مزار شیخ احمد مسجدی ساخته باشد، پس باقیمانده بنای قدیمی موجود در زاویه شمال شرقی مسجد جامع می تواند همان مسجد سلطان سلجوقی باشد.



مسجد زیر زمینی
این مسجد در واقع شامل دو قسمت می باشد: فضای پایینی که بنای اصلی مسجد است و برای استفاده در فصل زمستان می باشد و فضای موجود در پشت بام مسجد زمستانی که در تابستان ها در آن محل نماز می خوانند و فقط محرابی ساده دارد و دیوارهای اطراف آن آجری و به ارتفاع تقریبی یک ونیم متر است. مسجد زیر زمینی دارای شش ستون می باشد که سقف آن روی همین ستون ها بنا گردیده است و در کنار دیوار های دو طرف نورگیرهایی دارد که نور مسجد را تامین می کند. مسجد محرابی ساده دارد که در سال های اخیر، 1357، تزیینات و گچبری به آن اضافه شده است. سازنده محراب جدید خود را بدین صورت معرفی کرده است:

"عمل عبد الضعیف عبدالله بن الحسن غمخوار احمدی"

ویژگی های معماری مسجد حکایت از ساخت آن در دوره صفویه دارد.


مدرسه امیر شاه ملک
از مدرسه ای که هم اکنون طلاب علوم دینی در آن درس می خوانند در کتاب های "دایره المعارف آرامگاهی ایران " و "آثار باستانی خراسان" اثری یافت نشد، اما در کتاب "مجموعه معماری آرامگاهی مزار شیخ احمد جام" که به همت شورای محترم شهر و تالیف فرامرز صابر مقدم چاپ شده است این گونه می نویسد: "مدرسه امیر شاه ملک که در ضلع جنوبی مجموعه قرار داشته و امروزه اثری از آن بر جای نمانده است اما این مدرسه در جایی قرار داشته است که مدرسه طلاب مزار امروزه در آن قرار دارد." امیر شاه ملک یکی از امرای مهم تیمور گورکان بوده است که نامش در کتیبه مسجد شاه در مشهد هم دیده می شود.



آب انبار
درمقابل در ورودی به صحن شمالی مرقد شیخ جام آب انباری آجری برای رفاه حال اهالی و مسافران و زائران در سال یکهزار و ده هجری با آجر و گچ و ساروج در عهد شاه عباس صفوی بنا شده و بانی آن فیروز جنک بن حسین است اما ورودی و پاشیر آن متعلق به دوران معاصر است و در ایوان جنب راه پله آب انبار و در سه ضلع ایوان کتیبه ای است که بر روی گچ با خط نستعلیق برجسته شیوا این اشعار با خط زیبای علیرضا عباسی از خوش نویسان مشهور این دوره نوشته شده است:

در زمان شه جهان عباس
فخر اولاد سید کونین

یکی از بندگان درگاهش
خان فیروز جنگ بن حسین

ساخت حوضی برای تشنه لبان
که از آن جام یافت زینت و زین

پی تاریخ این خجسته بنا
که بود آب زندگانی را عین

زد صلا خضر جام کای تشنه
دم آبی بخور به یاد حسین

کتبه العبد المذنب علیرضا عباسی غفر و ذنوبه
برای دیدن تصویر اصلی در صفحه جدید کلیک کنید.

کتیبه دیگری به شکل مستطیل در نمای روبرویی ایوان حوض انبار دیده می شود که به مرمت آن در دوره ناصر الدین شاه اشاره دارد:

"هو ساعی تعمیر جدید و کتبه مرتضی الجامی الاحمدی علی یدالحقیر المذنب استاد امام قلی همدانی در ابتدا جلوس نصرالدین شاه قاجار 1262 ه.ق" در حال حاضر با تغییراتی که در فضای داخلی آب انبار داده اند به عنوان دفتری برای تولیت مزار شیخ احمد جامی استفاده می شود و قسمت پایین آن تبدیل به کتابخانه شده است. در دو طرف آب انبار حجراتی با آجر ساخته اند که احتمالا برای مسافرین و زایرین بوده است. در قسمت شمالی آب انبار بنای آجری دو طبقه ای قرار دارد که شاید در سابق خانقاه ومورو توقف دراویش بوده است ودر حال حاضر به عنوان مکان اداری میراث فرهنگی تربت جام از آن استفاده می شود.



فهرست منابع و مآخذ:
1-فرهنگ لغت، علامه علی اکبر دهخدا، جلد اول، چاپ دوم از دوره جدید 1377.
2-آثار باستانی خراسان، عبدالحمید مولوی، چاپ 1349 چاپخانه خراسان مشهد.
3-دایره المعارف بناهای آرامگاهی ایران، مجموع مولفان، 1378 تهران، حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی.
4-مجموعه معماری- آرامگاهی شیخ احمد جام، فرامرز صابر مقدم، به همت شورای اسلامی شهرستان تربت جام.
5- شرح احوال و نقد و تحلیل آثار احمد جام، دکتر علی فاضل، چاپ اول.
6-گزارش بررسی و شناسایی استان خراسان، رجبعلی لباف خانیگی، جلد 2.
زیر عنوان ها
  1. احداث كنندگان قسمتهاي مخلف مزار شيخ احمد جامي
صفحات:
(1) 2 »
مقامهای رقص، بازی ها، لباس های محلی تربت جام به همراه معرفی استاد کیانی << مقاله بعدی
ترک بک
  • آدرس: http://torbatjam.com/modules/article/view.article.php/c2/6
  • ترک بک: http://torbatjam.com/modules/article/trackback.php/6
رای
10987654321
API: RSS | RDF | ATOM
سایت تربت جام & Copyright© admin
 
بی‌شک دیدگاه هر کس نشانه‌ی تفکر اوست، ما در برابر نظر دیگران مسئول نیستیم

بیشترین خوانده شده
در آداب اسلامي توصيه هاي ويژه اي براي تغذيه در دوران بارداري وجود دارد. اين امر نشان دهنده ي اهميت اين زمان و نيز نقش تغذيه در آن است.
مجموعه آرامگاهی شیخ الاسلام احمد جامی یکی از بزرگترین مراکز زیارتی شرق ایران است که در قرن نهم به اوج شکوفایی خود رسید. این مجموعه که وسعتی حدود (64000) متر مربع دارد... .
برخي از علائم اختلال اعتیاد اینترنتی عبارتند از:
مشکلات میان فردی و یا مشکلات در هنگام کار یا مطالعه، نادیده گرفتن مسئولیتهای مربوط به دوستان، خانواده، کار و یا مسئولیتهای فردی، کناره‌گیری پس از دست کشیدن از اینترنت، کج خلقی هنگام تلاش برای دست کشیدن از اینترنت، آن‌لاین ماندن بیش از زمان برنامه‌ریزی شده، دروغ گفتن یا مخفی نگهداشتن زمان واقعی کار با اینترنت از نظر دوستان یا خانواده، تغییر در سبک زندگی به منظور گذران وقت بیشتر با اینترنت، کاهش فعالیت فیزیکی، بی‌توجهی به سلامت شخصی و بی‌خوابی یا کم خوابی و یا تغییر در الگوی خواب به منظور گذران وقت در اینترنت.
تربت جام از لحاظ فرهنگ موسیقیایی یکی از غنی ترین مناطق ایران است. این مهم به دو صورت نمود پیدا می کند؛ نخست موسیقی مقامی تربت جام که شامل مقامهای آوازی و سازی است که به وسیله ی ...
در روزگار سلجوقيان ، در سال 440 هجري قمري در قريه نامق ، از سلسله جرير بن عبدالله (از صحابي معروف) کودکي چشم به جهان گشود که او را احمد خواندند و بعدها به احمد جامي نامقي شهرت يافت... .
نورالدين ابوالبركات عبدالرحمن بن نظام‌الدين احمد بن شمس‌الدين محمد جامي نامي‌ترين شاعر و نويسنده دانشمند و عارف قرن نهم هجري است. برخي از پژوهندگان او را بزرگترين استاد سخن بعد از حافظ و خاتم شاعران بزرگ پارسي‌گو ...
در كتاب لغت موسيقي نوشته افراسياب بيگ لي كلمه‌ي مقام كه به صورت موغام يا مغام هم نوشته مي‌شود، به عنوان مجموعه‌ي صداها و پرده‌هاي مختلف كه بر اساس يك كوك واحد ...
حجة الإسلام زین الدین ابوحامد امام محمد غَزّالی طوسی، یکی از بزرگترین متصوفین، فلاسفه و اندشمندان علمای اسلام در قرن پنجم و ششم هجری می باشد. بزرگمردی که در انواع رشته های علوم اسلامی سرآمد دانشوران روزگار خود گشت...
تربت جام ، كهن دریا عرفان، واقع در شمال شرقی گستره پهناور ایران زمین به مانند شهرها و مناطق دیگر آن با حوادث و فراز و نشیب های تاریخی و روند شكل تدریجی مواجه بوده است. دورانی كه این شهر، روستایی كوچك به نام معدآباد ...
زندگی‌نامه استاد غلامعلی پورعطایی آفریننده «نوایی» مقام اسطوره‌ای كه از روح هنرآفرین او برمی‌خیزد و جان را به عروج و سفری عارفانه وا می‌دارد.
تازه ترین مقالات
موسيقي مقامي (محلي)، بدوي ترين شكل موسيقي است كه از زمانهای دور برای ما به يادگارمانده است. این نوع موسیقی درهركشوری ، متناسب با بوم و محيط جغرافيايي و انساني آن كشوردرهم آميخته و جزئي از فرهنگ آن کشوري محسوب ميشود. به راستی کسی زمان دقیق پیدایش مقام را نمی داند. مقام نمی تواند یک تصنیف یا ترانه باشد. مقام پیشینه ای دارد به وسعت تاریخ وآدمهایش....
تواناتک: IMEI یک کد ۱۴ رقمی چیست است که باید در هر گوشی جدیدی که ساخته می‌شود منحصر به فرد باشد و تا آخر عمر دستگاه با آن باقی خواهد ماند. از آن...
یک پلنگ که برای شکار خیز برداشته، یک قوچ اوریال با شاخهای تابیده اش، یک جبیر، یک گرگ و یک شغال، یک سبزه قبا با لانه اش که از خار و خاشاک درست ...
در اوایل قرن شانزدهم میلادی در دهکده ای نزدیک شهر «استرتفورد» در ایالت واریک انگلستان، زارعی به نام ریچارد شکسپیر زندگی می کرد. یکی از پسران او «جان» در حدود سال ۱۵۵۱ در شهر استرتفورد به شغل پوست فروشی مشغول شد و «ماری آردن» دختر یک کشاورز ثروتمند را به همسری برگزید. ماری در ۲۶ آوریل ۱۵۶۴ پسری به دنیا آورد و نامش را «ویلیام» گذاشت. این کودک به تدریج پسری فعال ، شوخ و شیطان شد ، به مدرسه رفت و زبان لاتین و یونانی را فرا گرفت. ولی به علت کسادی شغل پدرش ناچار شد برای امرار معاش، مدرسه را ترک کند و شغلی برای خود برگزیند. برخی می گویند که او ابتدا شاگرد یک قصاب شد و چون از دوران نوجوانی دلبستگی شدیدی به ادبیات داشت، در موقع کشتن گوساله خطابه می سرود و شعر می گفت.
HIV
خانواده و سلامت | shekoofe | پ ۹۱/۰۷/۲۰
HIV چيست ؟ HIV مخفف ""Human Immunodeficiency Virus به معني "ويروس نقص ايمني انسان" مي‌باشد. ويروس ، يك ذره زنده خيلي كوچك است كه مي‌تواند تكثير و پخش شود اما...
یاهوووووووووووووووووووشاید از نام این ترفند اندکی جاخورده باشید ، اما باید قبول کرد که این نام بهترین عنوان برای این ترفند است! قصد داریم ...
در زندگی زناشویی دلخوری ها ، رنجش ها ، شکایت ها و مشاجره ها فراوان است . اگر چنین نباشد باید نگران بود . زیرا به یقین رابطه زوج به سردی گراییده و نسبت به هم بی اعتنا شده اند و دیگر هم را دوست ندارند که از یکدیگر نمی رنجند...
بسیاری از عادت های فرهنگی و صفات اجتماعی ما ریشه در تنبلی اجتماعی دارد. ایرانی ها ضمن این که دارای میزان تنبلی بالاتر از متوسط جهانی هستند، جایگاه سوم را به خود اختصاص داده اند...
حقيقات نشان داده، محروم‌كردن استفاده موقتي از وسايل تكنولوژيك نتيجه عكس دارد و حتي ممكن است فرد را دچار اضطراب و حالت هيجاني كند...
درست است كه انسان امروز شايد نتواند از تكنولوژي دور باشد اما متخصصان و كارشناسان معتقدند كه وابستگي‌ ما به تكنولوژي مي‌تواند مضر و حتي خطرناك باشد...
ثبت نام | ورود به سایت | تبادل لینک | |