افراد آنلاین
18 کاربر آن‌لاين است (2 کاربر در حال مشاهده‌ی سایت مقالات)
ادامه...
مقالات :: مشاهیر تربت جام

آشنايي با مشاهير تربت جام - قرن نهم

كتاب سرزمين جام و رجال آن - سايت تربت جام
جلال الدین محمود قاضی،محمد جامی خاقانی، خواجه عبدالعلی،خواجه جلال الدین محمود بلند، خواجه معزالدین خلیل الله، خواجه رضی الدین احمد، خواجه قطب الدین محمد زاهد، خواجه عزیزالله ، خواجه حافظ امام محمد، شیخ ابوحفص صاغويي، یوسف اهل، خواجه ابوالمکارم علاء الملک، خواجه ابوالوفا ، خواجه ابوالفتح ، خواجه ابوالقاسم ، مولانا شمس الدین محمد اسد، خواجه ناصر الدین خلیل الله، مولانا فخرالدین نورستانی، خواجه شمس الدین محمد کوسویی، درویش صدر کوسویی، خواجه علاءالدین محمد کوسوبي، زین العابدین جامي، میر خدوم، امیر سید محمد، مولانا عبدالرحمن جامی، صفایی خراساني، سید قاسم انوار، مولانا عبدالصمد، مولانا عبدالله هاتفی، محمدجامی، میرخواند

جلال الدین محمود قاضی
خواجه جلال الدین محمود قاضی از علما و دانشمندان قرن نهم و از رجال و مشاهیر تربت جام بوده که مدتها به قضاوت این خطه اشتغال داشته است.

محمد جامی خاقانی
از خطاطان و خوشنویسان قرن نهم هجری و استاد خط نستعلیق و نسخ بوده که در جام میزیسته است. وی خمسه نظامی و روضه المنجمین را در سالهای 813و814 نوشته که در موزه بریتانیا موجود است.

خواجه عبدالعلی
از عرفای قرن نهم هجری و از نوادگان شیخ جام است که در سنه 817 در شیراز وفات یافت.

خواجه جلال الدین محمود بلند
از بزرگان و دانشمندان و مشایخ جام در قرن نهم است به علت اینکه قوی هیکل و بلند قامت بوده به محمود بلند مشهور گردیده است. وی در علوم باطنی و ظاهری به کمال رسیده و در تصوف دارای کمالات بوده است.

خواجه معزالدین خلیل الله
از بزرگان و مشاهیر قرن نهم و از اولاد شیخ جام استکه در تصوف و عرفان به کمال رسیده و سیر و سلوک نموده بود. او چندین اربعین را گذرانیده و از جملات او که هنوز مشهور است این جملات می باشد: "...که ما همچون عطاریم که هرچند وی را از انواع طیب و ادویه باشد باز همیشه همت وی مصروف به تحصیل اطیب و اجود از آن است و آن را از هرجا جویان و هرکس را که محتاج بدان بیند به وی بیند به وی نمایان و همچنین ما طیب سعادت و ادویه معرفت را از اهل آن جویانیم و خشک دماغان جهل و بیماران غرور را بدان مداوا می نماییم تا باشد که از داروخانه فهو یشفین به شفای کامل مخصوص گردند." شیخ بزرگوار در سنه 843 دارالسلطنه هرات وفات یافت (در حبیب السیر وفات او را 833 خوانده و مشایخ عظام خراسان را از مفارقت آن خواجه عالیشان خون جگر از دیده بگشاد.

خواجه رضی الدین احمد
خواجه رضی الدین احمد فرزند شیخ الاسلام شهاب الدین اسماعیل است . وی به همراه امیر تیمور گورکانی در دشت قبچاق همراه بوده. وي از علما و دانشمندان و حافظ قران کریم است.

خواجه قطب الدین محمد زاهد جامي
خواجه قطب الدین محمد پسر ابوالمعالی از بزرگان و اکابر تربت جام در قرن نهم هجری است. از وی کرامات زیادی را نقل کرده اند.

خواجه عزیزالله
خواجه عزیزالله بن خواجه قطب الدین محمد زاهد از بزرگان قرن نهم هجری و از عارفان و مشایخ نامدار جام است که همیشه به زیادی زهد و تقوی و عبادت بسیار معروف بوده .وی از تفسیر قرآن کریم به عنوان برترین علم نام برده است. وی همیشه در حال عبادت بوده و در بسیاری از مواقع در حین عبادت صیحه ای میزده و از حال میرفته است. وي از طریقه نقشبندیه پیروی و به مولانا سعدالدین کاشغری ارادت داشته است. وی مدتی هم صحبت عبیدالله احرار شده و به زیارت مکه المکرمه نائل شده است. نقل است که وي سریع به وجد امده و در اربعینات زیادی بوده و عبادت خداوند را به طریقه اختفا به جای میآورده و گاهی چندین شبانه روز درب خانقاه خود را می بسته و از ظاهر شدن در میان مردم خودداری میکرد.. صاحب روضه الریاحین که خود در خدمت وي بوده نقل میکند که روزی به بوزجان رفته بزرگان بوزجان به افتخار ورود وی طعامی حاضر کرده ولی وي از خوردن ان طعام امتناع نمود بواسطه آنکه آن ده تمامی خالصه سلطانی بوده خودداری کرد. خواجه عزیزالله در سال وفات خود از عارف و قطب تصوف حاجی شیخ محمد خبوشانی خواست که کلیه درویشان از ابیورد آمده در معداباد جام در خانقاه وی به خلوت بنشینند .لذا همه متصوفین و همچنین اکثر مردم صالح ولایت جام و دیگر ولایات در معد اباد جام حاضر شدند و قریب هشتاد نفر از اهل و سیر و سلوک به خلوت نشستند .چهارده روز که از ایم خلوت گذشت حواجه بیمار شد و پس از دو سه روز به جوار رحمت ایزدی پیوست و این ضایعه دردناک در تاریخ دوشنبه بیست و هفتم ربیه الثانی سنه 902 اتفاق افتاد و در ان تاریخ گفته اند:
آن خواجه که بود واقف سرالله
سرحلقه عارفان عزیز درگاه
شد در غم او شادی ایام تباه
تاریخ وفات او فقد طاب ثراه
از اشعار این بزرگوار:
دل در تن من زنده برای غم تست
بیگانه خویش آشنای غم تست
لطف است که میکند غمت با دل من
ورنه دل تنگ من چه جای غم تست
قبر این عالم بزرگوار روبروی باغ مزار در قسمت جنوب شرق مزار در یک مجموعه آجری با گنبدی رفیع قراردارد که متاسفانه در حال خرابی است.

خواجه حافظ امام محمد
حافظ امام محمد از دانشمندان و مشاهیر قرن نهم هجری و معاصر درویشعلی بوزجانی است و درویشعلی بارها از وی سخن گفته است او مرید خواجه علاءالدین محمد کوسویی و برادرش خواجه شمس الدین محمد بوده بوده و چندین بار با انها اربعین داشته . وی بعد از مرگ خواجه علاءالدین مرید خواجه عزیزالله گشته و به وي اخلاص تام و تمام داشت.

شیخ ابوحفص صاغويي
از علما و تاریخدانان و مشاهیر تربت جام در قرن نهم هجری است و کتاب مقامات الاولاد را در باره مشایخ جام، خاندان شیخ جام نوشته است.

یوسف اهل جامي
جلال الدین یوسف بن شمس الدین محمد بن شهاب الدین عبدالله جامی از دانشمندان و عالمان قرن نهم معاصر سلطنت شاهرخ تیموری بوده وی در ادبیات و شهر استاد بوده و از کاتبات دربار شاهرخ به شمار میرفته . وی کتاب فرائد غیاثی را از مجموعه و اثار موجود در هرات مشتمل بر نامه ها و فرمانها و احکام ملوک و امرا و وزرا شاهزادگان فقها اقطاب شعرا و نویسندگان جمع اوری نموده و در کتابی به نام فرائد غیاثی می اورد و این کتاب را به نام خواجه غیاث الدین بن خواجه رشیدالدین وزیر سلطان شاهرخ میرزا نان گذاری و به او تقدیم میکند. وی حکم و اجازه نامه پایان تحصیل خود را که از مدرسه علمیه تربت جام اخذ میکند عیناً در کتاب فرائد غیاثی میاورد که این اجازه نامه خود بیانگر این نکته است که تربت جام در عهد شاهرخ تیموری در قرن نهم دارای ابادی بسیار و از مراکز علوم و ادب ایران بوده و بسیار اباد و دارای کتابخانه های بزرگ ومداریس و حلقه های درسی بوده است. و محل سکونت عرفا ادیبان شاعران و مشایخ زیادی بوده است. و در این شهر یک مدرسه هم به نام پادشاه دایر بوده که یوسف اهل جامی در این مدرسه سکونت داشته استبه نام مدرسه سلطان ابراهیم میرزا که در یک نامه یوسف مینویسد:"...و مسکن مسکین در مدرسه ان شاه پادشاه شان که محط رجال افاضل جهان و مسقط انفال و احمال شعرا و ندمای دوران است بیت معمور و بحر مغمور دارد." وی شعر هم میگفته و خطاطی توانا و هنرمند بوده که خطهای او را استادمولانا جعفر تبریزی از استادان مدرسه هرات تعریف نموده است. تخلص وی در شعر اهل بوده است.

خواجه ابوالمکارم علاء الملک
خواجه ابوالمکارم علاء الملک خانزاده مجیر الملک پسر خانزاده علاءالملک تبریزی میباشد.وی از بزرگان و عالمان و دانشمندان قرن نهم هجری میباشد و در بلاغت و فصاحت یگانه دوران بشمار میرفته است وی مردی بسیار خوش اخلاق و دارای صفات علمی ممتازی بود وی به امر شاهرخ تیموری به ماموریت بنگال رفت و در انجا وفات یافت.

خواجه ابوالوفا جامي
خواجه ابوالوفا جامی فرزند خواجه ابوالمکارم علاءالملک از عرفا و مشایخ جام در قرن نهم هجری است وی به همراه پدرش به امر شاهرخ تیموری به بنگاله رفت و پس از مرگ پدرش به جام و تا اواخر عمر در بنگاله به همراه برادرش خواجه ابوالقاسم ماندگار شد.

خواجه ابوالفتح جامي
خواجه ابوالفتح فرزند خواجه ابوالمکارم جامی به همراه پدر به دستور شاهرخ تیموری به سفر بنگاله رفت چون پدرش در بنگال وفات یافت وی به تربت جام بازگشت و به جای پدر نشست. خواند میر در کتاب حبیب السیر می گوید: ذوی الاحترام گشت و بسبب مکارم اخلاق صیت بزرگی او از فرقدین درگذشت.

خواجه ابوالقاسم جامي
خواجه ابوالقاسم فرزند خواجه ابوالمکارم علائالملک خانزاده مجیر الملک از عارفان و مشایخ بزرگوار قرن نهم هجری است وی هم به همراه پدرش به شهر بنگاله رفت و تا اخر عمر در بنگاله ماند و به جام مراجعت نکرد.

مولانا شمس الدین محمد اسد
مولانا شمس الدین محمد اسد از مشایخ و عارفان بزرگوار قرن نهم هجری و ساکن جام بوده وی در ارادت شیخ زین الدین خوافی سیر وسلوک نمود وی بعد از مدتی به هم صحبتی شیخ بهاءالدین عمر عارف و مرشد نامی هرات در امد و به خدمت وي رسید. مولانا عبدالرحمن جامی در کتاب گرانقدر نفحات الانس می فرماید: "یکبار در راهی با وی میرفتم که ضمن صحبت سخنش بدانجا رسید که گفت : مرا در این چند روز امری واقع شد که هرگز فکر و گمان چنین کاری نمی کردم و توقع نیز نداشتم و بر سبیل اجمال اشاره ای به ان امر نمود بصورتی که من متوجه مطلب شدم. والله تعالی اعلم" و می گوید: "روزی برایش خربزه ای بریدند که بسیار لطیف و شیرین بود و چون انرا چشید از خوردن آن خودداری کرد وقتی سببش را پرسیدند گفت: اگر از این خربزه بخورم لذت و شیرینی آن مرا از انچه درانم باز می دارد. پس بهتر آنست که به خود باشم نه به لذات دنیوی." وی در اعمال درویشانه اش حالتی خاص داشته است و مولانا عبدالرحمن جامی در این باره می نویسد: "وی را حالی تمام و وجدی عظیم بود چون در مجلس سماع حال بر وی متغیر شدی صیحات و زعفات زدی که به مجلسیان سرایت کردی همه را حال و وقت خوش گشتی." مولانا شمس الدین در سنه 864 در ماه مبارک رمضان در شب جمعه دار فانی را وداع گفت و در محله گازرگاه هرات در پایین پای شیخ عبدالله انصاری دفن گردید.

خواجه ناصر الدین خلیل الله جامی
خواجه ناصرالدین خلیل الله جامی فرزند خواجه جلال الدین محمود بلند از اولاد شیخ جام است. وی از عرفا و مشایخ قرن نهم است. وي در ماه شوال سال833 وفات یافت. خواند میر در کتاب حبیب السیر گفته : "در مرگ او مشایخ عظام خراسان را از مفارقت آن خواجه عظیم عالیشان خون جگر از دیده راه بگشاد."

مولانا فخرالدین نورستانی
مولانا فخرالدین نورستانی از علما و دانشمندان و عرفای قرن نهم که به خاطر شیفتگی شیخ احمد جام به جام امده بود. در کتاب نفحات الامس است که وی مدتی در مصر تحصیل نمود و در مصر به مریدی شیخ علی درامد و به سیر و سلوک پذرداخت و پس از مرگ شیخ علی در مصر به طوس امده و به خدمت شیخ محی الدین طوسی از اولاد امام محمد غزالی درامد و چون به مقصود خود نرسید به پیش فرزندان اخی علی قتلق شاه رفت و چون باز هم بهئمقصود نرسید به ابرده رفت و به طور اتفاقی چشمش به شیخ حافظ ابردهی افتاد که لذا به صحبت یکدیگر نشسته و اربعیناتی با هم رفتند بعد به مزار شیخ احمد جام امده و با پدر مولانا عبدالرحمان جامی رضی الله هم صحبت گردید. حضرت مولانا عبدارحمن جامی از وی بسیار تعریف میکرد و ارادت زیادی به وی داشت که این از نشانه های بزرگواری مولانا فخرالدین است. وي در سال 820هجری به سفر خانه خدا رفت و بعد از ان به مصر عزیمت کرد و در همانجا درگذشت قبروی در قرافه در نزدیکی قبر امام شافعی قرار دارد و به سید فخرالدین مشهور است.

خواجه شمس الدین محمد کوسویی
وی از اولاد کبار شیخ احمد جام و از دانشمندان و عارفان قرن نهم هجری است خرقه شیخ احمد جام را که همان خرقه ایست که وصله ای از پیراهن حضرت ختمی مرتبت (ص)دارد و از شیخ ابوسعید ابوالخیر به او رسیده است به او تعلق یافت. وی با هفت واسطه به شیخ جام میرسد. مولانا عبدالرحمان جامی در نفحات الانس مینویسد که: در ابتدای حال جذبه ای به وی دست میدهد که چند روز از حس غایب بوده و نمازهایش فوت گردیده که خودش چنین می گفته: که در آن جذبه مشایخ وقت چون شیخ زین الدین خوافی و شیخ بهاءالدین عمر به تربیت و اصلاح حال من ظاهر شدند اما من هیچ کدام را تسلیم نشدم و شیخ زین الدین خوافی بر سینه من نشست و عملی میکرد که از ان آوازی می آمد چنانچه حلاجان پنبه را از پنبه دانه جدا کنند این ذکر جهر آن آواز است که به من رسیده است و میفرمود که بعد از ان حضرت شیخ الاسلام احمد جام در صورت خواجه ابوالمکارم که از اولاد بزرگوار وی بود بر من ظاهر شد و نفس مبارک خود را در من دمید و بلافاصله به هوش آمدم و از وقت نماز پرسیدم و چون دانستم که نمازهایی از من فوت شده به قضای آنها پرداختم. از شاگردان او مولانا سعدالدین کاشغری و مولانا شمس اله محمد اسد و مولانا جلال الدین ابو یزید پورانی و سایر مشایخ ان عصر بودند. یکی از کرامات وی آن بوده که بسیار اتفاق افتاده کسی که با او صحبت می کرده چنانچه مطلبی به خاطرش میگذشته آن را به وی تذکر میداده که دیگری نفهمد. این عارف بزرگوار در بیست ششم جمادی الاول سنه 863به دیار حق شتافت و در مسجد جامع هرات نزدیک مزار فقیه ابویزید مرغزاری مدفون گردید. از کتابهای وی می توان : تکمله در کتاب انس الجلیل فی تاریخ القدس نام برد. این شعر از اوست:
ماهمه خاک در میکده ایم
معنی صورت ما عالی بست
آن زمان نیز که گردیم غبار
بر در میکده خواهیم نشست

درویش صدر کوسویی
خواجه درویش صدر کوسویی از عرفا و مشاهیر قرن نهم هجری و ساکن جام بوده وی مردی عارف و از درویشان مخلص بوده است.

خواجه علاءالدین محمد کوسوبي
خواجه علاءالدین محمدکوسوی برادر خواجه شمس الدین از عرفا و مشاهیر قرن نهم و نسبتش با هفت واسطه به شیخ جام میرسد وی در کرامات و عرفان شهیر بوده و دارای امامت و ولایت در تصوف می باشد. صاحب روض الریاضین از قول حافظ امام محمد عارف همزمانش مینویسد: که خواجه علاءالدین با عده ای در مشهد ریزه باخرز در اربعین نشسته بود .روزی که از خلوت بیرون آمد جامه ای نو برایش اورده بودند که بپوشد موقعی که خواجه جامه را می پوشید به خاطرم گذشت که چه خوب بود اگر این جامه را به من دادند خواجه نگاهی به من کرد و با تبسم فرمود: حافظ چندان صبر نمی کنی که یک بار جامه را بپوشم سپس به تو بدهم؟ حضرت خواجه در سن نود سالگی به علت افتادن از تخت روان و صدمه ای که دیده بود رخت از جهان بر کشید و بجنازه او را در کوسویه دفن نمودند.

زین العابدین جامي
از عرفا و دانشمندان و مشاهیر قرن نهم که در هرات زندگی میکرده از وی مکاتباتی که با علما و دانشمدان دیگر داشته چیزهایی بر جای مانده است. در کتاب خطی منشات سال 961هجری مجلس سنای که در حلب نوشته شده مکاتبات وی موجود است.

میر خدوم
میر خدوم از عرفا و شعرای و ادیبان قرن نهم هجری است که مدتی خدمت شاهزاده قاسم انوار را داشته است. از میر خدوم اشعار زیبایی نقل شده که در بین ادبای هم عصر خود دارای اعتبار زیادی بوده است:
مطرب بزن ترانه و ساقی بیار جام
خونش حلال باد که گفته است می حرام
درد تو که سرمایه ملک دو جهانست
المنه لله که مرا بر دل و جانست
***
رندیم و عاشقیم و جگر سوز و سینه چاک
با دولت غم تو زفکر جهان چه باک؟

امیر سید محمد
امیر سید محمد فرزند قاسم انوار وی شاعری توان و از خطاطان و خوشنویسان قرن نهم است. از اشعار این شاعر توانا:
شد بناگه ربوده ایم
برز ایام نا ربوده هنوز
دیده نیرنگ چرخ آینه فام
آینه عشق نا زدوده هنوز
کفن مرگ را به سود تنش
خلعت عمر نابسوده هنوز
***
در من زبس که آتش هجر تو کردکار
دارم دلی که دوزخ ازو هست یک شرار
هر حسرتی که راه به جایی نمی برد
در کوچه فراق به من میشود دچار
من بسته بال مرغ و خزان دیده گلشنم
هرگز ندیدهد ام به همه عمر یک بهار
شادی طلاق داد صد ساله مناست
او را به ما چه نسبت و ما را به او چکار

مولانا عبدالرحمن جامی
مولانا عبدارحمن جامی جامع علوم باطنی و ظاهری و جامع کمالات از بزرگترین عارفان و شاعران و حکما و دانشمندان ایران در تاریخ ایران است و اوازه شهرت و نام با کمالش به یقین از شرق عالم تا به غرب عالم رسیده است. فخرالدین علی صفی مولف رشحات که با جامی هم داماد بوده او را چنین معرفی نموده است كه لقب اصلی وي عمادالدین و لقب مشهورش نورالدین است و در سال 817در خرجرد جام متولد گردید. پدرش مولانا نظام الدین احمد دشتی و جدش مولانا شمس الدین محمد دشتی است و منسوب به محله دشت در اصفهان است که در زمان سلطنت خوارزمشاهیان به جام امده و قضاوت این دیار را نمودند. صاحب تذکره میخانه میگوید که قاضی اسحاق که پرسش دارالقضاءاصفهان به عهده او بود نسبش به عمر فاروق خلیفه دوم میرسد سه دخترد داشت که دختر کوچک خود را بحباله نکاح جد مولوی قوام الدین حسن دراورد و از ان دختر پدر عبدالرحمن جامی به وجود امد وچون به سن رشد رسید قاضی و مفتی شهر اصفهان گردید. از طرف پدر نسبش به محمد بن حسن شیبانی، فقیه معروف حنفی سده ۲ قمری می‌رسد. پدرش اهل دشت (شهری در نزدیکی اصفهان) بود که در سده ۸ قمری به خراسان کوچ کرد و در شهر جام با شهرت دشتی منصب قضاوت یافت و ماندگار شد. روزگار کودکی و تحصیلات مقدماتی جامی در خرگرد جام،که در آن زمان یکی از تبعات هرات بود در کنار پدرش سپری شد. در حدود سیزده سالگی همراه پدرش به هرات رفت و در آنجا اقامت گزید و از آن زمان به جامی شهرت یافت وی در شعر ابتدا دشتی تخلص می‌کرد، سپس آن را به جامی تغییر داد که خود علت آن را تولدش در شهر جام و ارادتش به شیخ الاسلام احمد جام ذکر کرده‌است. جامی مقدّمات ادبیات فارسی و عربی را نزد پدرش آموخت و چون خانواده‌اش شهر هرات را برای اقامت خود برگزیدند، او نیز فرصت یافت تا در مدرسه نظامیه هرات که از مراکز علمی معتبر آن زمان بود، مشغول به تحصیل شود و علوم متداول زمان خود را همچون صرف و نحو، منطق، حکمت مشایی، حکمت اشراق، طبیعیات، ریاضیات، فقه، اصول، حدیث، قرائت، و تفسیر به خوبی بیاموزد و از محضر استادانی چون خواجه علی سمرقندی و محمد جاجرمی استفاده ‌کند. در این دوره بود که جامی با تصوّف آشنا و مجذوب آن شد به‌طوریکه در حلقه مریدان سعدالدین محمد کاشغری نقشبندی درآمد و به تدریج چنان به مقام معنوی خود افزود که بعد از مرگ مرشدش (۸۶۰ ه‍ ق برابر با ۱۴۵۵ م) خلیفه طریقت نقشبندیه گردید. پس از گذشت چند سالی جامی راه سمرقند را در پیش گرفت که در سایه حمایت پادشاه علم دوست تیموری الغ بیگ به کانون تجمّع دانشمندان و دانشجویان تبدیل شده بود. در سمرقند نیز نورالدّین توانست استادانش را شیفته ذکاوت و دانش خود کند. او که سرودن شعر را در جوانی آغاز کرده و در آن شهرتی یافته بود، با تکیه زدن بر مقام ارشاد و به نظم کشیدن تعالیم عرفانی و صوفیانه به محبوبیتی عظیم در میان اهل دانش و معرفت دست یافت. جامی به افتادگی و گشاده‌رویی معروف بود و با اینکه زندگی‌ای بسیار ساده داشت و هیچ گاه مدح زورمندان را نمی‌گفت، شاهان و امیران همواره به او ارادت می‌ورزیدند و خود را مرید او می‌دانستند. جانشینان الغ بیگ خصوصا سلطان حسین بایقرا و امیر او علیشیر نوایی تا آخر عمر او را محترم می‌داشتند و اوزون حسن آق قویونلو، سلطان محمّد فاتح پادشاه عثمانی و ملک الاشراف پادشاه مصر از ارادتمندان او بودند. جامی سرانجام در سن ۸۱ سالگی در شهر هرات درگذشت. آرامگاه او در حال حاضر در شمال غربی شهر هرات واقع و زیارتگاه عام و خاص است است. از جامی ده‌ها کتاب و رساله از نظم و نثر به زبان‌های فارسی و عربی به یادگار مانده‌است. دیوان‌های سه گانه شامل قصاید و غزلیات و مقطعات و رباعیات، هفت اورنگ که خود مشتمل بر هفت کتاب شامل سلسلة الذهب ،سلامان و ابسال، تحفة الاحرار، سبحةالابرار، یوسف و زلیخا، لیلی و مجنون، خردنامه اسکندری كه در قالب مثنوی است. كتاب بهارستان، رساله وحدت وجود، شرح مثنوی، نفحات الانس و منشآت. از اشعار او است:
ابر بايد که به صحرا بارد
زان چه حاصل که به دريا بارد
ابر شو تا که چو باران ريزي
بر گل و خس همه يکسان ريزي

صفایی خراساني
صفایی خراسانی از شعرا و ادیبان قرن نهم هجری و از دوستان مولانا عبدالرحمن جامی و معاصر سلطانحسین بایقرا است. از اشعار او:
سوختم چندانکه در تن نیست دیگر جلد
داغ داغ این خواهم نهادن داغ بر بالای داغ
بسکه در سر هوس روی تو دارد دیده
پشت سوی من و رو سوی تودارد دیده

سید قاسم انوار
شاه قاسم انوار از عرفا و مشایخ بزرگوار قرن هشتم و نهم هجری است که در سنه 757 در سراب متولد گردید . از شاگردان و مریدان شیخ اوحدین کرمانی بوده است. وی پس از رسیدن به کمالات ظاهری و باطنی به هرات آمده و اقامت گزید وی ابتدا به جرم توطئه مرگ شاهرخ میرزا به سمرقند تبعید گردید و سپس به خرجرد جام (لنگر)آمده و در همانجا در سنه 838 وفات نمود. وی خرقه را از دست شیخ صفی الدین اردبیلی پوشید. خواجه عبیداله سمرقندی که در ان عصر قطب عرفا و مشایخ بود از حضور سید قاسم انوار کسب فیض کرده تا به این مقام والا رسید. به قول امیر علیشیر نوایی او در شعر بسیار استاد بوده ولی چون از لقب شاعری برای خود نمی پسندید به شاعری مشهور نشد. شاه قاسم مدتها در سفر بلخ و سمرقند و ترکستان بوده و بعداً به هرات می رود. وي یک دیوان شعر و یک مثنوی به نام انیس العارفین و رساله ای در علم رساله ای در سوال و جواب دارد. وی در اول کتاب انیس العارفین خود را چنین معرفی کرده: "بنده فقیر الی ربه الحقیر علی بن نصیر بن هارون بن ابی القاسم حسین تبریزی" اشعاری از کتاب انیس العارفین شازده قاسم :
خرد مست است و دل مست است و جان مست
به سودایت روان ناتوان مست
زحد بگذشت مستیهای ذرت
فلک مست و زمین مست و زمان مست
بیا در باغ شرق بلبلان بین
سخن مست و چمن مست ارغوان مست
سراب ناب رحمت را چگویم؟
کزو دلداده مست و دلستان مست
زدنیا تا به عقبا گر ببینی
همه ره کاروان در کاروان مست
جهان مستند و از مستی ندانند
جهان اندر جهان اندر جهان مست
بقول قاسمی این سکر عام است
خرد مست و یقین مست و گمان مست


مولانا عبدالصمد
مولانا عبدالصمد از عرفا و شعرا و خطاطان قرن نهم هجری و معاصر مولانا عبدالرحمن جامی بوده و در خطاطی و نگارش انواع خطوط استاد بوده و در ادبیات و شعر هم مهارت داشته است.

مولانا عبدالله هاتفی
مولانا عبدالله هاتفی دانشمند و از عرفا و عالمان قرن نهم وخواهر زاده مولانا عبدالرحمن جامی تاب ثراه بوده و پدرش از خواجه های خرگرد . وی پس از مولانا عبدالرحمن جامی از بزرگترین فضلای قرن نهم بود او در ابتدای جوانی با اتفاق میر همایون اسفراینی به سیر سیاحت به عراق و اذربایجان رفته است. وي هر بار که به هرات میرفته حاکم هرات (سلطان حسین بایقرا) و امیر علیشیر نوایی او را احترام زیادی میکردند وی کتاب تمر نامه را به امر میرزا بدیه الزمان حاکم هرات به نظم در اورده و ملزومات سخنوری و شاعری را کتابت کرده است. وي علاقه زیادی به زراعت داشته و نقل است که همیشه بیلی به دست و در حال کاشت درخت بوده است. وی در تصوف پیرو سلسله کبرویه بود و در خانقاه خود با عده ای همیشه در عبادت خدای بود.سام میرزا در کتاب تحفه سامی می گوید که او چندین روز با شاه اسماعیل صفوی در باغ خود هم نشین بوده و به درخواست وی شاه اسماعیل بسیاری از اقوان مولانا را که بواسطه مذهب تسنن در بند شاه بودند ازاد گردانید و مولانا کتابی در هزار بیت به مدح شاه اسماعیل به حیطه نظم دراورد. حضرت مولانا هاتفی در محرم سنه 927 دهجری دارفانی را وداع گفت. این اشعار را مولانا در جواب اشعار مولانا نورالدین عبدالرحمن جامی سروده:
اگر بیضه زاغ ظلمت سرشت
نهی زیر طاوس باغ بهشت
بهنگام آن بیضه پروردنش
زانجیر جنت دهی ارزنش
دهی ابش از چشمه سلسبیل
بدان بیض گردم دمد جبرئیل
شود عاقبت بیضه زاغ زاغ
برد رنج بیهوده طاوس باغ
وي کتاب ظفر نامه تیموری را به نظم درآورد

محمدجامی
محمدبن شیخ محمدجامی الماسی حنفی از علما و فضلای قرن نهم و شاگرد جلال الدین عبیدالله قینی است. وي کتاب ریاض الناصحین را از روی یکصد و چهل و چهار کتاب در علوم مختلف گرد آوری کرده : مقدمه در احوال کودک، قسم اول در فرائض اعتقادات چهار باب،
قسم دوم در فرائض از اعمال هشت باب، قسم سوم اخلاق و مکارم شریعت دو باب،
قسم چهارم تروک چهار باب، قسم پنجم در بیان علم و اقسام اربعه. نسخه خطی این کتاب در پاکستان است و تا بحال چاپ نشده و وي کتاب خود را به نام شاهرخ میرزا تیموری (779-850ه)نوشته است

میرخواند
میر خواند محمد الحسینی مورخ و نویسنده کتاب روضه الصفا از اولاد عظام امیر خواند شاه است وی استاد غیاث الدین خواند میر و پدر بزرگ مادری او نیز می باشد. میر خواند کتاب حبیب السیر را در ذکر علمای دوران پادشاهی سلطان حسین میرزا گرد آورده و کتابت کرده است. این شیخ گرانمایه در سنه 903 در دوم ذیقعده دارفانی را وداع گفته و در جوار قبر شیخ بهاءالدین عمر دفن گردید.
مقاله قبلی >> آشنايي با مشاهير تربت جام - قرن هشتم آشنايي با مشاهير تربت جام - قرن دهم << مقاله بعدی
ترک بک
  • آدرس: http://torbatjam.com/modules/article/view.article.php/c3/54
  • ترک بک: http://torbatjam.com/modules/article/trackback.php/54
رای
10987654321
API: RSS | RDF | ATOM
سایت تربت جام & Copyright© admin
 
بی‌شک دیدگاه هر کس نشانه‌ی تفکر اوست، ما در برابر نظر دیگران مسئول نیستیم

بیشترین خوانده شده
در آداب اسلامي توصيه هاي ويژه اي براي تغذيه در دوران بارداري وجود دارد. اين امر نشان دهنده ي اهميت اين زمان و نيز نقش تغذيه در آن است.
مجموعه آرامگاهی شیخ الاسلام احمد جامی یکی از بزرگترین مراکز زیارتی شرق ایران است که در قرن نهم به اوج شکوفایی خود رسید. این مجموعه که وسعتی حدود (64000) متر مربع دارد... .
تربت جام از لحاظ فرهنگ موسیقیایی یکی از غنی ترین مناطق ایران است. این مهم به دو صورت نمود پیدا می کند؛ نخست موسیقی مقامی تربت جام که شامل مقامهای آوازی و سازی است که به وسیله ی ...
برخي از علائم اختلال اعتیاد اینترنتی عبارتند از:
مشکلات میان فردی و یا مشکلات در هنگام کار یا مطالعه، نادیده گرفتن مسئولیتهای مربوط به دوستان، خانواده، کار و یا مسئولیتهای فردی، کناره‌گیری پس از دست کشیدن از اینترنت، کج خلقی هنگام تلاش برای دست کشیدن از اینترنت، آن‌لاین ماندن بیش از زمان برنامه‌ریزی شده، دروغ گفتن یا مخفی نگهداشتن زمان واقعی کار با اینترنت از نظر دوستان یا خانواده، تغییر در سبک زندگی به منظور گذران وقت بیشتر با اینترنت، کاهش فعالیت فیزیکی، بی‌توجهی به سلامت شخصی و بی‌خوابی یا کم خوابی و یا تغییر در الگوی خواب به منظور گذران وقت در اینترنت.
در روزگار سلجوقيان ، در سال 440 هجري قمري در قريه نامق ، از سلسله جرير بن عبدالله (از صحابي معروف) کودکي چشم به جهان گشود که او را احمد خواندند و بعدها به احمد جامي نامقي شهرت يافت... .
نورالدين ابوالبركات عبدالرحمن بن نظام‌الدين احمد بن شمس‌الدين محمد جامي نامي‌ترين شاعر و نويسنده دانشمند و عارف قرن نهم هجري است. برخي از پژوهندگان او را بزرگترين استاد سخن بعد از حافظ و خاتم شاعران بزرگ پارسي‌گو ...
حجة الإسلام زین الدین ابوحامد امام محمد غَزّالی طوسی، یکی از بزرگترین متصوفین، فلاسفه و اندشمندان علمای اسلام در قرن پنجم و ششم هجری می باشد. بزرگمردی که در انواع رشته های علوم اسلامی سرآمد دانشوران روزگار خود گشت...
در كتاب لغت موسيقي نوشته افراسياب بيگ لي كلمه‌ي مقام كه به صورت موغام يا مغام هم نوشته مي‌شود، به عنوان مجموعه‌ي صداها و پرده‌هاي مختلف كه بر اساس يك كوك واحد ...
تربت جام ، كهن دریا عرفان، واقع در شمال شرقی گستره پهناور ایران زمین به مانند شهرها و مناطق دیگر آن با حوادث و فراز و نشیب های تاریخی و روند شكل تدریجی مواجه بوده است. دورانی كه این شهر، روستایی كوچك به نام معدآباد ...
زندگی‌نامه استاد غلامعلی پورعطایی آفریننده «نوایی» مقام اسطوره‌ای كه از روح هنرآفرین او برمی‌خیزد و جان را به عروج و سفری عارفانه وا می‌دارد.
تازه ترین مقالات
موسيقي مقامي (محلي)، بدوي ترين شكل موسيقي است كه از زمانهای دور برای ما به يادگارمانده است. این نوع موسیقی درهركشوری ، متناسب با بوم و محيط جغرافيايي و انساني آن كشوردرهم آميخته و جزئي از فرهنگ آن کشوري محسوب ميشود. به راستی کسی زمان دقیق پیدایش مقام را نمی داند. مقام نمی تواند یک تصنیف یا ترانه باشد. مقام پیشینه ای دارد به وسعت تاریخ وآدمهایش....
تواناتک: IMEI یک کد ۱۴ رقمی چیست است که باید در هر گوشی جدیدی که ساخته می‌شود منحصر به فرد باشد و تا آخر عمر دستگاه با آن باقی خواهد ماند. از آن...
یک پلنگ که برای شکار خیز برداشته، یک قوچ اوریال با شاخهای تابیده اش، یک جبیر، یک گرگ و یک شغال، یک سبزه قبا با لانه اش که از خار و خاشاک درست ...
در اوایل قرن شانزدهم میلادی در دهکده ای نزدیک شهر «استرتفورد» در ایالت واریک انگلستان، زارعی به نام ریچارد شکسپیر زندگی می کرد. یکی از پسران او «جان» در حدود سال ۱۵۵۱ در شهر استرتفورد به شغل پوست فروشی مشغول شد و «ماری آردن» دختر یک کشاورز ثروتمند را به همسری برگزید. ماری در ۲۶ آوریل ۱۵۶۴ پسری به دنیا آورد و نامش را «ویلیام» گذاشت. این کودک به تدریج پسری فعال ، شوخ و شیطان شد ، به مدرسه رفت و زبان لاتین و یونانی را فرا گرفت. ولی به علت کسادی شغل پدرش ناچار شد برای امرار معاش، مدرسه را ترک کند و شغلی برای خود برگزیند. برخی می گویند که او ابتدا شاگرد یک قصاب شد و چون از دوران نوجوانی دلبستگی شدیدی به ادبیات داشت، در موقع کشتن گوساله خطابه می سرود و شعر می گفت.
HIV
خانواده و سلامت | shekoofe | پ ۹۱/۰۷/۲۰
HIV چيست ؟ HIV مخفف ""Human Immunodeficiency Virus به معني "ويروس نقص ايمني انسان" مي‌باشد. ويروس ، يك ذره زنده خيلي كوچك است كه مي‌تواند تكثير و پخش شود اما...
یاهوووووووووووووووووووشاید از نام این ترفند اندکی جاخورده باشید ، اما باید قبول کرد که این نام بهترین عنوان برای این ترفند است! قصد داریم ...
در زندگی زناشویی دلخوری ها ، رنجش ها ، شکایت ها و مشاجره ها فراوان است . اگر چنین نباشد باید نگران بود . زیرا به یقین رابطه زوج به سردی گراییده و نسبت به هم بی اعتنا شده اند و دیگر هم را دوست ندارند که از یکدیگر نمی رنجند...
بسیاری از عادت های فرهنگی و صفات اجتماعی ما ریشه در تنبلی اجتماعی دارد. ایرانی ها ضمن این که دارای میزان تنبلی بالاتر از متوسط جهانی هستند، جایگاه سوم را به خود اختصاص داده اند...
حقيقات نشان داده، محروم‌كردن استفاده موقتي از وسايل تكنولوژيك نتيجه عكس دارد و حتي ممكن است فرد را دچار اضطراب و حالت هيجاني كند...
درست است كه انسان امروز شايد نتواند از تكنولوژي دور باشد اما متخصصان و كارشناسان معتقدند كه وابستگي‌ ما به تكنولوژي مي‌تواند مضر و حتي خطرناك باشد...
ورود به سایت | تبادل لینک | |