شاخه ها
افراد آنلاین
25 کاربر آن‌لاين است (3 کاربر در حال مشاهده‌ی سایت مقالات)
ادامه...
مقالات :: فرهنگ و آداب و رسوم محلی تربت جام

کمی بیشتر در مورد دوتار

http://siyahmashgh2.blogfa.com
این‌كه چرا سیم‌های دوتار بر عدد دو ثابت مانده و بر تعدادشان افزوده نگشته یا چرا پرده‌های روی دسته‌ی ساز بین پنج تا چهارده پرده ثابت مانده و افزایش نیافته است، همه به كاربری‌ساز و نیاز مخاطبان‌اش مربوط می‌شود. درواقع همین تركیب موجود كل احتیاج موسیقی‌دان نواحی مربوطه را برآورده كرده و نیازی به دست‌كاری در ساختمان ساز نبوده است. علاوه بر این، هرگونه تغییر اساسی در ساختمان دوتار ممكن است وجه تسمیه‌ی آن را بر هم زده و محصول جدیدی را در تضاد با این عنوان پدید آورد

این‌كه چرا سیم‌های دوتار بر عدد دو ثابت مانده و بر تعدادشان افزوده نگشته یا چرا پرده‌های روی دسته‌ی ساز بین پنج تا چهارده پرده ثابت مانده و افزایش نیافته است، همه به كاربری‌ساز و نیاز مخاطبان‌اش مربوط می‌شود. درواقع همین تركیب موجود كل احتیاج موسیقی‌دان نواحی مربوطه را برآورده كرده و نیازی به دست‌كاری در ساختمان ساز نبوده است. علاوه بر این، هرگونه تغییر اساسی در ساختمان دوتار ممكن است وجه تسمیه‌ی آن را بر هم زده و محصول جدیدی را در تضاد با این عنوان پدید آورد.
قدمای موسیقی ایران، سازهای متداول زمان خود را به لحاظ روش تولید صدا به سه گروه اصلی دسته‌بندی كرده‌اند: نخست ذوات‌الاوتار كه صدای آن‌ها از ارتعاش یك وتر با سیم كشیده حاصل می‌شود؛ دوم، ذات‌النفخ، شامل تمام سازهای بادی؛ سوم، ابزار ایقاعی یا كوبه‌ای نظیر دف و تنبك.
خانواده‌ی ذوات الاوتار، خود به لحاظ ساختار تولید صدا به دو گروه تقسیم می‌شوند: الف: مضرابی ب: كششی. گروه مضرابی نیز از نظر نحوه‌ی نوازندگی به دو گروه كوچك‌تر تقسیم می‌گردند: 1- مضرابی مقید مانند تار، سه‌تار و گیتار، و 2- مضرابی مطلق مثل سنتور، قانون و پیانو. دوتار نیز متعلق به خانواده‌ی سازهای مضرابی مقید است،‌زیرا سیم‌های آن با یك دست مضراب (پنجه) خورده و با دست دیگر طول سیم مرتعش كم و زیاد می‌شود. همان‌گونه كه از نام «دوتار» پیداست، فقط دو عدد سیم دارد. شكل و شمایل آن بیش از هزار سال است كه بدین صورت باقی‌مانده و تغییراتی بسیار جزئی را پذیرفته است. اگر هم تغییراتی اساسی در این ساز پدید آمده، به پیدایش‌سازی جدید منجر شده است، مانند سه‌تار، دیوان و... .
برای دیدن تصویر اصلی در صفحه جدید کلیک کنید.

این‌كه چرا سیم‌های دوتار بر عدد دو ثابت مانده و بر تعدادشان افزوده نگشته یا چرا پرده‌های روی دسته‌ی ساز بین پنج تا چهارده پرده ثابت مانده و افزایش نیافته است، همه به كاربری‌ساز و نیاز مخاطبان‌اش مربوط می‌شود. درواقع همین تركیب موجود كل احتیاج موسیقی‌دان نواحی مربوطه را برآورده كرده و نیازی به دست‌كاری در ساختمان ساز نبوده است. علاوه بر این، هرگونه تغییر اساسی در ساختمان دوتار ممكن است وجه تسمیه‌ی آن را بر هم زده و محصول جدیدی را در تضاد با این عنوان پدید آورد. برای مثال، اگر یك یا دو عدد سیم دیگر بر آن بیفزایند، چیزی شبیه سه‌تار امروزی می‌شود، یا اگر كاسه‌اش را بزرگ‌تر كنند، شكل عود را پیدا می‌كند كه در هر دو حالت، دیگر دوتار نیست. اما دلیل فنی ثابت ماندن ساختمان ساز طی هزاران سال، مربوط به نحوه‌ی صداهی و شیوه‌ی نوازندگی آن است. سیم‌های دوتار نه با مضراب، همچون تار، و نه با ناخن، همچون سه‌تار، بلكه با پنجه نواخته می‌شوند. نوع نوازش سیم از ناحیه‌ای به ناحیه‌ای دیگر متفاوت است، ولی در بیش‌تر نواحی، نوازندگی با انگشت سبابه هم‌راه انگشت شست صورت می‌گیرد و گاهی به هنگام نیاز، سایر انگشتان هم به كمك آن دو می‌آیند. این شیوه‌ی نوازندگی كه تناسب قابل قبولی با دو عدد سیم دارد، اگر در سازهای با سیم بیش‌تر به كار رود، فقط صدای حاصله شلوغ‌تر می‌شود و این پرسش پیش می‌آید كه چه نیازی به سیم‌های اضافی است؟ برای درك بهتر موضوع می‌توان طریقه‌ی نواختن دوتار را بی‌كم و كاست روی تار و سه‌تار تجربه كرد. روشن است كه خشونت صدا مجالی برای استمرار نوازندگی نمی‌دهد، زیرا سازهای مذكور بر اساس نواختن با مضراب طراحی شده‌اند.

دامنه‌ی صوتی دوتار بسیار محدود و در حدود یك و نیم هنگام است. به همین دلیل و همچنین به علت محدودیت تعداد پرده‌های ساز، نغمات استخراجی آن تنها از یك یا دو صدای شاهد تولید می‌شوند، درحالی‌كه این تعداد در تار و سه‌تار حدود شش وضعیت است، برای مثال، در این سازها دست‌كم از شش نت مختلف می‌توان شور، ماهور، دشتی و... نواخت. با آن‌كه موسیقی نواحی ایران همانند ردیف دستگاهی بر اساس پردازش ملودی و نغمه استوار است، اما در گونه‌های دوتارنوازی شمال خراسان و تركمن صحرا، نوعی از موسیقی دوصدایی به گوش می‌رسد كه درواقع دارای هارمونی است. به این صورت كه سیم دوم دوتار به‌طور پیوسته با سیم اول ایجاد هماهنگی و هارمونی می‌كند.
كاسه‌ی دوتار معمولاً از چوب توت و دسته‌ی آن از چوب گردو ساخته می‌شود. اندازه‌ی كاسه در نواحی مختلف ایران، متناسب با فرهنگ موسیقایی هر منطقه، كوچك و بزرگ است. اگر بخواهیم دوتارهای نواحی ایران را به لحاظ جغرافیای فرهنگی دسته‌بندی كنیم، به چهار ثانیه‌ی عمده برمی‌خوریم: الف - دوتار رایج در جنوب و شرق خراسان؛ ب – دوتار رایج در شمال خراسان تا بجنورد؛ ج – دوتار تركمنی محدود به استان گلستان؛ د – دوتار رایج در كرمانشاه (كه امروزه به دو دلیل،‌دیگر دوتار خوانده نمی‌شود. نخست این‌كه نام قدیم و اصلی این ساز چنان‌كه فیلسوف ابونصر فارابی 1050 سال پیش نوشته، تنبور است؛ و دوم این‌كه تنبورهای رایج در كرمانشاه امروزی دارای سه عدد وتر یا سیم هستند و طبیعتاً نمی‌توان آن‌ها را دوتار نامید).
اختلاف نواحی چهارگانه تنها در شكل و ساختمان دوتار و تنبورشان نیست،‌بلكه جنس موسیقی آن‌ها نیز بسیار متفاوت است. از نوازندگان بنام دوتار در چند دهه‌ی اخیر می‌توان به این اساتید اشاره كرد:

1-شرق خراسان: زنده‌یاد نظر محمدسلیمانی، نور محمد دُرپور؛

2-شمال خراسان: زنده‌یاد محمدحسین یگانه، حاج قربان سلیمانی؛

3-تركمن صحرا: زنده‌یاد نظرلی محجوبی، دكتر مجید تَكه؛

4-كرمانشاه: زنده‌یاد امرالله شاه‌ابراهیمی،‌درویش امیرحیاتی.

تك‌سیم نوازی با دوتار به ندرت صورت می‌گیرد و درواقع بخش عمده‌ی نوازندگی،‌با هردو سیم انجام می‌شود. به نظر می‌رسد تك‌سیم نوازی دوتار متأثر از الگوهای شهری باشد. نوازنده‌ی دوتار دست‌كم دو صدای مختلف و شاخص را از ساز خود طلب می‌كند: یك حالت پنجه زدن به سیم‌ها بدون برخورد دست به صفحه‌ی ساز كه حالتی لطیف دارد، و دیگری نواخته شدن همزمان پنجه به سیم و صفحه كه صدای ویژه‌ای را تولید می‌كند و جزو ویژگی‌های صوتی و شخصیتی دوتار به حساب می‌آی

مقاله قبلی >> شکل گیری شهر جام موسیقی مقامی << مقاله بعدی
ترک بک
  • آدرس: http://torbatjam.com/modules/article/view.article.php/c1/16
  • ترک بک: http://torbatjam.com/modules/article/trackback.php/16
رای
10987654321
API: RSS | RDF | ATOM
سایت تربت جام & Copyright© admin
 
بی‌شک دیدگاه هر کس نشانه‌ی تفکر اوست، ما در برابر نظر دیگران مسئول نیستیم

بیشترین خوانده شده
در آداب اسلامي توصيه هاي ويژه اي براي تغذيه در دوران بارداري وجود دارد. اين امر نشان دهنده ي اهميت اين زمان و نيز نقش تغذيه در آن است.
مجموعه آرامگاهی شیخ الاسلام احمد جامی یکی از بزرگترین مراکز زیارتی شرق ایران است که در قرن نهم به اوج شکوفایی خود رسید. این مجموعه که وسعتی حدود (64000) متر مربع دارد... .
برخي از علائم اختلال اعتیاد اینترنتی عبارتند از:
مشکلات میان فردی و یا مشکلات در هنگام کار یا مطالعه، نادیده گرفتن مسئولیتهای مربوط به دوستان، خانواده، کار و یا مسئولیتهای فردی، کناره‌گیری پس از دست کشیدن از اینترنت، کج خلقی هنگام تلاش برای دست کشیدن از اینترنت، آن‌لاین ماندن بیش از زمان برنامه‌ریزی شده، دروغ گفتن یا مخفی نگهداشتن زمان واقعی کار با اینترنت از نظر دوستان یا خانواده، تغییر در سبک زندگی به منظور گذران وقت بیشتر با اینترنت، کاهش فعالیت فیزیکی، بی‌توجهی به سلامت شخصی و بی‌خوابی یا کم خوابی و یا تغییر در الگوی خواب به منظور گذران وقت در اینترنت.
تربت جام از لحاظ فرهنگ موسیقیایی یکی از غنی ترین مناطق ایران است. این مهم به دو صورت نمود پیدا می کند؛ نخست موسیقی مقامی تربت جام که شامل مقامهای آوازی و سازی است که به وسیله ی ...
در روزگار سلجوقيان ، در سال 440 هجري قمري در قريه نامق ، از سلسله جرير بن عبدالله (از صحابي معروف) کودکي چشم به جهان گشود که او را احمد خواندند و بعدها به احمد جامي نامقي شهرت يافت... .
نورالدين ابوالبركات عبدالرحمن بن نظام‌الدين احمد بن شمس‌الدين محمد جامي نامي‌ترين شاعر و نويسنده دانشمند و عارف قرن نهم هجري است. برخي از پژوهندگان او را بزرگترين استاد سخن بعد از حافظ و خاتم شاعران بزرگ پارسي‌گو ...
در كتاب لغت موسيقي نوشته افراسياب بيگ لي كلمه‌ي مقام كه به صورت موغام يا مغام هم نوشته مي‌شود، به عنوان مجموعه‌ي صداها و پرده‌هاي مختلف كه بر اساس يك كوك واحد ...
حجة الإسلام زین الدین ابوحامد امام محمد غَزّالی طوسی، یکی از بزرگترین متصوفین، فلاسفه و اندشمندان علمای اسلام در قرن پنجم و ششم هجری می باشد. بزرگمردی که در انواع رشته های علوم اسلامی سرآمد دانشوران روزگار خود گشت...
تربت جام ، كهن دریا عرفان، واقع در شمال شرقی گستره پهناور ایران زمین به مانند شهرها و مناطق دیگر آن با حوادث و فراز و نشیب های تاریخی و روند شكل تدریجی مواجه بوده است. دورانی كه این شهر، روستایی كوچك به نام معدآباد ...
زندگی‌نامه استاد غلامعلی پورعطایی آفریننده «نوایی» مقام اسطوره‌ای كه از روح هنرآفرین او برمی‌خیزد و جان را به عروج و سفری عارفانه وا می‌دارد.
تازه ترین مقالات
موسيقي مقامي (محلي)، بدوي ترين شكل موسيقي است كه از زمانهای دور برای ما به يادگارمانده است. این نوع موسیقی درهركشوری ، متناسب با بوم و محيط جغرافيايي و انساني آن كشوردرهم آميخته و جزئي از فرهنگ آن کشوري محسوب ميشود. به راستی کسی زمان دقیق پیدایش مقام را نمی داند. مقام نمی تواند یک تصنیف یا ترانه باشد. مقام پیشینه ای دارد به وسعت تاریخ وآدمهایش....
تواناتک: IMEI یک کد ۱۴ رقمی چیست است که باید در هر گوشی جدیدی که ساخته می‌شود منحصر به فرد باشد و تا آخر عمر دستگاه با آن باقی خواهد ماند. از آن...
یک پلنگ که برای شکار خیز برداشته، یک قوچ اوریال با شاخهای تابیده اش، یک جبیر، یک گرگ و یک شغال، یک سبزه قبا با لانه اش که از خار و خاشاک درست ...
در اوایل قرن شانزدهم میلادی در دهکده ای نزدیک شهر «استرتفورد» در ایالت واریک انگلستان، زارعی به نام ریچارد شکسپیر زندگی می کرد. یکی از پسران او «جان» در حدود سال ۱۵۵۱ در شهر استرتفورد به شغل پوست فروشی مشغول شد و «ماری آردن» دختر یک کشاورز ثروتمند را به همسری برگزید. ماری در ۲۶ آوریل ۱۵۶۴ پسری به دنیا آورد و نامش را «ویلیام» گذاشت. این کودک به تدریج پسری فعال ، شوخ و شیطان شد ، به مدرسه رفت و زبان لاتین و یونانی را فرا گرفت. ولی به علت کسادی شغل پدرش ناچار شد برای امرار معاش، مدرسه را ترک کند و شغلی برای خود برگزیند. برخی می گویند که او ابتدا شاگرد یک قصاب شد و چون از دوران نوجوانی دلبستگی شدیدی به ادبیات داشت، در موقع کشتن گوساله خطابه می سرود و شعر می گفت.
HIV
خانواده و سلامت | shekoofe | پ ۹۱/۰۷/۲۰
HIV چيست ؟ HIV مخفف ""Human Immunodeficiency Virus به معني "ويروس نقص ايمني انسان" مي‌باشد. ويروس ، يك ذره زنده خيلي كوچك است كه مي‌تواند تكثير و پخش شود اما...
یاهوووووووووووووووووووشاید از نام این ترفند اندکی جاخورده باشید ، اما باید قبول کرد که این نام بهترین عنوان برای این ترفند است! قصد داریم ...
در زندگی زناشویی دلخوری ها ، رنجش ها ، شکایت ها و مشاجره ها فراوان است . اگر چنین نباشد باید نگران بود . زیرا به یقین رابطه زوج به سردی گراییده و نسبت به هم بی اعتنا شده اند و دیگر هم را دوست ندارند که از یکدیگر نمی رنجند...
بسیاری از عادت های فرهنگی و صفات اجتماعی ما ریشه در تنبلی اجتماعی دارد. ایرانی ها ضمن این که دارای میزان تنبلی بالاتر از متوسط جهانی هستند، جایگاه سوم را به خود اختصاص داده اند...
حقيقات نشان داده، محروم‌كردن استفاده موقتي از وسايل تكنولوژيك نتيجه عكس دارد و حتي ممكن است فرد را دچار اضطراب و حالت هيجاني كند...
درست است كه انسان امروز شايد نتواند از تكنولوژي دور باشد اما متخصصان و كارشناسان معتقدند كه وابستگي‌ ما به تكنولوژي مي‌تواند مضر و حتي خطرناك باشد...
ثبت نام | ورود به سایت | تبادل لینک | |